Τον Οκτώβριο του 1999, η Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι ανακήρυξε και καθιέρωσε την 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης βασίσθηκε στην ιδέα ότι η Ημέρα της ποίησης θα ενδυναμώσει το συνδυασμό και τις σχέσεις της με τις άλλες τέχνες, όπως τη Μουσική, το Χορό, το Τραγούδι κ.α. και   θα συνεισφέρει στην κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την πνευματική ταυτότητά της.

Υπογραμμίστηκε ότι οι διάφορες ποιητικές αναγνώσεις, αναφορές και άλλες εκδηλώσεις μπορούν να συμβάλλουν στη περαιτέρω κοινωνικοποίηση του ζωντανού θεάματος και να αποτελούν αιτία και αφορμή για την ενίσχυση των δεσμών της ποίησης με τη φιλοσοφία και τις άλλες πνευματικές αναζητήσεις του ελεύθερα σκεπτόμενου πολίτη.

**Αξίζει όμως να σημειωθεί όλως ιδιαιτέρως, ότι η κινητήριος δύναμις γι’ αυτή την απόφαση ήταν ελληνικής έμπνευσης και επινόησης.

Το 1998, η Εταιρεία Ελλήνων Συγγραφέων έλαβε την απόφαση να καθιερώσει την 21η Μαρτίου (εαρινή ισημερία) ως Ημέρα της Ποίησης.

Η συγκυρία όμως των διεθνών παραμέτρων ήταν ευνοϊκή για μια “Παγκόσμια καριέρα”.

Ως Πρέσβυς της Ελλάδος στην ΟΥΝΕΣΚΟ το 1999 υπηρετούσε ο καταξιωμένος και διεθνώς αναγνωρισμένος συγγραφέας μας, Βασίλης Βασιλικός, ο οποίος προχώρησε σε όλες τις προβλεπόμενες και αναγκαίες διμερείς και πολυμερείς διπλωματικές παραστάσεις προς τα κράτη-μέλη και προς το Εκτελεστικό Συμβούλιο ΟΥΝΕΣΚΟ και πέτυχε να υπερψηφισθεί η ελληνική πρόταση και να κηρυχθεί η 21η Μαρτίου Ημέρα της Ποίησης. Έτσι δε να δικαιωθεί η ιστορική αναφορά του μεγάλου Ντελακρουά ότι “Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση”.

Από τις αρχαιότερες εκφράσεις της τέχνης, η ποίηση πάντα εξωτερίκευε τις ανησυχίες, σκέψεις, αισθητικές αντιλήψεις και προβληματισμούς των κατά καιρούς και τόπους οργανωμένων κοινωνιών. Με αυτό το σκεφτικό προτείνεται να μην ακολουθήσουμε τις λεωφόρους που θα μας βγάλουν στις γνωστές εύφορες κοιλάδες της Ευρωπαϊκής ποίησης, αλλά να πάρουμε έναν άλλο δρόμο που διασχίζει τις στέπες και τα όρη της Ευρασίας, δηλαδή την ανάστροφη πορεία των δρόμων του Μεταξιού και να καταλήξουμε στις μεταξένιες ακρογιαλιές της Άπω Ανατολής και να νιώσουμε τους ποιητικούς και αισθαντικούς παλμούς των εύσχημων Χαϊκού.  

ΧΑΪΚΟΥ Ποιήματα

Καθώς η Ζεν ποίηση είχε επικυριαρχήσει στηn Κίνα και Ιαπωνία μέχρι το 12ο-13ο αιώνα μ.Χ., παράλληλα εξελίχθηκε ένα νέο ποιητικό όργανο έκφρασης των αινιγματικών ρήσεων των μεγάλων δασκάλων και μοναχών που είχαν παντρέψει στο νου και στην καρδιά τους τις δύο μεγάλες θρησκείες/δοξασίες, το Βουδισμό και Ταοϊσμό. Ιδιαίτερα στην Ιαπωνία κατά τον 15ο-16ο αιώνα αναπτύχθηκε η ποιητική του Χαϊκού.

Ο δάσκαλος-ποιητής επέλεξε να δώσει μία ιδιαίτερη μορφή στον ποιητικό του λόγο με τρίστιχα επιγράμματα και με ακριβή απαρίθμηση των συλλαβών. Σε τρεις γραμμές και όχι πάνω από 17 συλλαβές, στο κατά προτίμηση σχήμα 5-7-5, ο ποιητής μετουσιώνει το λόγο του σε ποίημα Χαϊκού. Εξ ορισμού το Χαϊκού είναι λακωνικότατο, ο εκφραστής κυνηγάει την όσο το δυνατόν συμπύκνωση του νοήματος, την επιγραμματική προβολή της στιγμιαίας «μανίας», τη λεκτική ευστοχία, ακόμα δε και με διάθεση λογοπαίγνιου.

Ο περιορισμός των συλλαβών εξαναγκάζει σε λεκτικό βάθος και χειρουργική ακρίβεια. Το Χαϊκού γεννάται, ζει και αναπτύσσεται σε άμεση σχέση με τη φύση, απλούστατες λέξεις, παράθεση ονομασιών πραγμάτων, δυναμική αντιπαράθεσή τους, απλά θέματα.

Παραδοσιακά το Χαϊκού προβάλλει δύο αντιπαρατιθέμενες εικόνες, μία της υποβολής του χωρο-χρόνου και η δεύτερη αυτή της έντονης αλλά φευγαλέας παρατήρησης. Ο συνδυασμός τους προκαλεί διάθεση και συγκίνηση.

Τα Χαϊκού είναι πάντα άτιτλα. Η χρυσή εποχή των Χαϊκού άρχισε τον 16ο αιώνα με μεγάλους δασκάλους τους Basho, Busou, Issa, Kito κ.α.

Η ποιητική αυτή μορφή ήταν και είναι πολύ δημοφιλής στην Άπω Ανατολή και όχι μόνο. Στην Ιαπωνία δημιουργήθηκαν σχολές Χαϊκού με αυστηρούς κανόνες εγγραφής των μελών και γενικώς λειτουργίας τους. Μερικοί όμως εγκατέλειψαν το αυστηρό παραδοσιακό Χαϊκού των 17 συλλαβών και υιοθέτησαν τον ελεύθερο στίχο.

Η μορφή του Χαϊκού πέρασε σχετικά εύκολα και υιοθετήθηκε από μέρος της Αγγλο-αμερικανικής ποιητικής γενικά στις αρχές του 20ου αιώνα, ενώ κράτησαν κάποια επιφυλακτικότητα και απόσταση οι Ευρωπαίοι ποιητές. Ακόμα και Έλληνες ποιητές ερωτοτρόπησαν με τα Χαϊκού, όπως ο Σεφέρης, ο Αντωνίου κ.α. Βέβαια οι Έλληνες ποιητές όπως και οι Ευρωπαίοι, προτίμησαν την ποιητική της επιγραμματικής ποίησης, η οποία στην ουσία δεν απέχει πολύ από τη μορφή και περιεχόμενο των Χαϊκού

Ως γνωστό το επίγραμμα (μορφή ελεγειακού δίστιχου που χαρασσόταν σε τάφο, βάθρο αγάλματος ή σε άλλο δημόσιο μνημείο) άνθησε ως αυτόνομο λογοτεχνικό είδος κατά την ελληνιστική και ελληνο-ρωμαϊκή περίοδο και εξέφραζε όλο το φάσμα του συναισθηματικού κόσμου (σκωπτικά, ερωτικά, επιτύμβια κ.λπ.).

Η γενική πάντως παραδοχή είναι ότι πρέπει να πλησιάσουμε με ευλάβεια το Χαϊκού, όπως θα κάναμε σε μια συνάντησή μας με έναν πνευματικό ταγό. Εύκολο είναι να το μιμηθούμε, δύσκολο είναι να το κατακτήσουμε.

Από το Χαϊκού Ερώτων δούναι και λαβείν”.

Ετεμάχισα
Επί Αγίας Τραπέζης    
Έρωτος σώμα     
 
Παραδίνομαι
Ως επί ίσοις όροις
Δούναι και λαβείν      
 
Ευθράνθην όλων
Ως τελευταίο δείπνο
Ηδυπάθειας 
 
Χρίστος Κοντοβουνήσιος
π. Πρέσβυς (Ποίηση-Δοκίμιο)

 

Αφήστε σχόλιο...

Προτεινόμενο Video

Διαφήμιση

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 229 guests και κανένα μέλος