Ο Μαραθώνας εμφανίζει αυξητική τάση κινδύνου πυρκαγιάς σε όλα τα σενάρια
Χαρτογράφηση της Επικινδυνότητας Δασικών Πυρκαγιών σε Τρέχουσες και Μελλοντικές Κλιματικές Συνθήκες
Ολοκληρώθηκε μελέτη που αφορά στη χαρτογράφηση της επικινδυνότητας και του κινδύνου δασικών πυρκαγιών σε δέκα αντιπροσωπευτικές περιοχές της Αδριατικής–Ιονίου (ADRION).
Η ελληνική εκδοχή της μελέτης εστιάζει στο Δήμο Μαραθώνα, όπου:
- η μέση ετήσια θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί έως 5–6°C έως το 2100,
- η ετήσια βροχόπτωση θα μειωθεί σημαντικά,
- και οι ζώνες υψηλής επικινδυνότητας θα επεκταθούν κυρίως στις παράκτιες και πεδινές περιοχές.
Η μελέτη ανέπτυξε και εφάρμοσε μια εναρμονισμένη διαδικασία για:
✓ την ανάλυση της επικινδυνότητας πυρκαγιάς υπό τρέχουσες και μελλοντικές κλιματικές συνθήκες, και
✓ τη δημιουργία χαρτών κινδύνου πυρκαγιάς (Fire Risk Maps), που συνδυάζουν την πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιάς με τις δυνητικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Ο Μαραθώνας εμφανίζει σταθερά αυξητική τάση κινδύνου πυρκαγιάς σε όλα τα σενάρια, γεγονός που τον καθιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα περιοχής υψηλής τρωτότητας σε μεσογειακό κλίμα.
Η μεθοδολογία αξιοποίησε δεδομένα του IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) και δύο Κοινά Κοινωνικοοικονομικά Σενάρια (SSP1-2.6 και SSP5-8.5) για τα έτη 2060 και 2100, προκειμένου να εκτιμηθούν οι μεταβολές στις κλιματικές μεταβλητές που επηρεάζουν την εκδήλωση πυρκαγιών.
Ο στόχος του προγράμματος είναι να επιτρέψει μια εις βάθος κατανόηση του κινδύνου πυρκαγιάς και την αναγνώριση οικολογικά βιώσιμων μέτρων για τη μείωση του αριθμού, της έκτασης και της σοβαρότητας των ζημιών που προκαλούνται από δασικές πυρκαγιές, καθώς και την αύξηση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων που επηρεάζονται από πυρκαγιές.
Η ανάλυση βασίστηκε σε αλγορίθμους μηχανικής μάθησης (Logistic Regression & Maximum Entropy), που επέτρεψαν την ακριβή εκτίμηση της μεταβολής της επικινδυνότητας διαχρονικά.
Για τη σύνθεση του Δείκτη Κινδύνου Πυρκαγιάς (Fire Risk Index) εφαρμόστηκε σταθμισμένος συνδυασμός των δύο βασικών συνιστωσών:
- Επικινδυνότητα (Fire Hazard) με βαρύτητα 0,6, και
- Τρωτότητα (Vulnerability) με βαρύτητα 0,4, σύμφωνα με τη μεθοδολογία του Chuvieco et al. (2023) και άλλες διεθνείς μελέτες (Nunes et al., 2023· Modica et al., 2021· Bajocco et al., 2017).
Το πρόγραμμα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου μοντέλου πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς, το οποίο μπορεί:
- να επικαιροποιηθεί με νέα δεδομένα,
- να εφαρμοστεί ομοιόμορφα σε όλες τις χώρες της Αδριατικής–Ιονίου, και
- να υποστηρίξει τις αρχές Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος στον σχεδιασμό μέτρων πρόληψης και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Η μελέτη δείχνει ότι η μελλοντική εξέλιξη της επικινδυνότητας πυρκαγιάς εξαρτάται κυρίως από τις μεταβολές στις βροχοπτώσεις. Οι μεσογειακές περιοχές αναμένεται να βιώσουν αύξηση της επικινδυνότητας έως και 2100, ενώ οι ηπειρωτικές και ορεινές περιοχές παρουσιάζουν σταθερότερη συμπεριφορά. Το μοντέλο που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του RES2FIRE προσφέρει ένα εναρμονισμένο και επαναχρησιμοποιήσιμο εργαλείο για την εκτίμηση κινδύνου πυρκαγιάς στην περιοχή ADRION.
Η έκθεση είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του προγράμματος: RES2FIRE Library.
Το έργο RES2FIRE, που συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Interreg IPA ADRION 2021–2027, στοχεύει στη βελτίωση της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας των οικοσυστημάτων και των κοινοτήτων έναντι των δασικών πυρκαγιών, μέσα από καινοτόμες ψηφιακές μεθοδολογίες, μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και γεωχωρικά εργαλεία.
Κώστας Κ. Βενετσάνος
