Δημοκρατική Εκλογή από τους Ορθόδοξους Πατριάρχες και Αρχιεπισκόπους της Οικουμένης
του Κώστα Βενετσάνου
Ο Πάπας Φραγκίσκος, οικουμενικός Επίσκοπος Ρώμης της καθολικής εκκλησίας, κατά κόσμον Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο, Αργεντίνος, απεβίωσε, όπως άπαντες πληροφορηθήκαμε, την 21η Απριλίου τρέχοντος έτους (τ.έ.) Γεννήθηκε την 17η Δεκεμβρίου 1936 και εξελέγη Πάπας το 2013.
Διακρίθηκε για την ταπεινοφροσύνη του και τις εκσυγχρονιστικές τάσεις.
Μετά την ταφή του αναμένεται «ο αναθρώσκων λευκός καπνός» της εκλογής νέου Πάπα.
Είναι καταφανές ότι δεν σκοπεύω να προσθέσω στην πλούσια ποικιλία των δημοσιευμάτων και των αφιερωμάτων και την δική μου συμβολή στους επαίνους του εκλιπόντος, παρ’ όλον που, αν μη τι άλλο, ο Πάπας Φραγκίσκος ως επικεφαλής της καθολικής εκκλησίας ανά τον κόσμον, που αριθμεί περί τα 1,255 δισεκατομμύρια πιστούς, κατέδειξε ότι δεν καθοδηγήθηκε, δεν επηρεάστηκε ούτε από τους Ευρωπαίους (Αγγλο-Γάλλους, Γερμανούς κ.λπ.) ούτε από τους ΗΠΑνούς, τους Ρώσους ή τους Κινέζους. Και όχι μόνο δεν εξαρτήθηκε αλλά δεν δίστασε να συγκρουσθεί με πολλούς ισχυρούς.
Καταδίκαζε την γενοκτονία των Παλαιστινίων από τον Νετανιάχου και των συν αυτώ, καταδίκαζε τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη φτώχεια ανά τον κόσμο, το δράμα των μεταναστών κ.ο.κ. όλα τα κακά του τεχνολογικά εξελιγμένου κόσμου μας και φυλογονικά προσκολλημένου – καθυστερημένου ανθρώπινου είδους περίπου στον μεσαίωνα ή στην βαρβαρότητα.
Εκείνο όμως που θα μας απασχολήσει είναι ο τρόπος εκλογής του Πάπα σε σύγκριση με την εκλογή του «δικού μας» Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, της ορθόδοξης του Χριστού Εκκλησίας.
Η εκλογή του Πάπα
Η εκλογή νέου Επίσκοπου Ρώμης, που σύμφωνα με τους Ρωμαιοκαθολικούς θεωρείται ως αποστολικός διάδοχος του Απόστολου Πέτρου επί της γης και ως εκ τούτου, κεφαλή της οικουμενικής καθολικής εκκλησίας, πραγματοποιείται από το Κολέγιο των Καρδιναλίων όλου του κόσμου, γνωστότερο ως Κονκλάβιο των εκλεκτόρων, με διαδικασία μεταβλητή δια μέσου των αιώνων, που δεν αφορά το θέμα μας. Αρκούν δύο παρατηρήσεις: Ότι Πάπας εκλέγεται ο καρδινάλιος ασχέτως εθνοτικής καταγωγής και έδρας του. (Ο πάπας Φραγκίσκος ήταν αρχιεπίσκοπος του Μπουένος Άϊρες της Αργεντινής και Καρδινάλιος το 2001). Και δεύτερον εκλέγεται από τους Καρδινάλιους – εκλέκτορες όλου του κόσμου.
Πώς εκλέγεται ο οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Με το νομικό καθεστώς που επέβαλε ο Κεμάλ Ατατούρκ το 1924, μόνον εν ενεργεία Μητροπολίτες του Πατριαρχείου που έχουν την τουρκική υπηκοότητα εκ γενετής και διαβιούν στην Τουρκία έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.
Εξαίρεση σ’ αυτό τον κανόνα υπήρξε μόνον μία· το 1948, όταν εξελέγη οικουμενικός Πατριάρχης ο Αθηναγόρας ο Α’, αμερικανικής υπηκοότητας. Με προφανή παρέμβαση και πίεση του Αμερικανού Προέδρου Τρούμαν, έγινε αποδεκτή η εκλογή του Αθηναγόρα αφού όμως πρώτα του απενεμήθη η τουρκική υπηκοότητα, την οποία έλαβε από τον Τούρκο Νομάρχη, στην κυριολεξία, στη σκάλα αποβίβασης του αεροπλάνου που τον μετέφερε! Όταν «πάτησε το πόδι του στο έδαφος», ήταν Τούρκος υπήκοος.
Τι επιβάλλεται να γίνει
Η Τουρκία να προσαρμόσει το νομικό της καθεστώς
Το κέντρο της ορθοδοξίας ιστορικά βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη. Την Ινσταμπούλ, όμως την μετονόμασαν οι Τούρκοι. Κυριαρχικό τους δικαίωμα. Για εμάς, ειδικότερα για τον χριστιανικό κόσμο, με μια ιστορία πλέον των χιλίων ετών παραμένει, Κωνσταντινούπολη. Δεν εκφράζει για κάθε λογικό άνθρωπο, για κάθε πραγματιστή ευσεβή πόθο, όνειρο ανακατάληψης ή «τα σύνορα, την πρωτεύουσα της καρδιάς μας». Δεν εκφράζει καν πόθους απελευθέρωσης. Τί ν’ απελευθερώσουμε; 2000 Ελληνες; (οι περισσότεροι εκδιώχθηκαν πριν μερικές 10ετίες από τη «σύμμαχο» Τουρκία και δεν μιλήσαμε για να μη διαταραχθεί η συνοχή του ΝΑΤΟ). Ν’ απελευθερώσουμε δύο χιλιάδες Έλληνες και να εκδιώξουμε 18 εκατομμύρια Τούρκους;
Δεν έχει λοιπόν τίποτα να διακινδυνεύσει ο Ερντογάν με το να διατηρήσουμε μια ιστορικό-συναισθηματική και κυρίως θρησκευτική διεθνή παρουσία του Ορθόδοξου Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στην …Κωνσταντινούπολη!
Αυτό θα εξασφαλίσει, συν τοις άλλοις και το επιθυμητό, για κάθε λογικό άνθρωπο, status Quo στην περιοχή.
Εξ άλλου ως διεθνές κέντρο της Ορθόδοξης χριστιανικής εκκλησίας τίποτα δεν προϋποθέτει ότι επικεφαλής Πατριάρχης θα είναι ελληνικής εθνικής καταγωγής και …τουρκικής υπηκοότητας!
Προϋποτίθεται ότι το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι θα έχουν οι ανά την υφήλιο ορθόδοξοι Μητροπολίτες ασχέτως εθνικότητας και υπηκοότητας.
Ο Βαρθολομαίος θα μπορούσε να προσφέρει στον ελληνισμό και στον οικουμενικό χριστιανισμό της Ορθοδοξίας μιαν ιστορικής σημασίας υπηρεσία, ώστε ο 270ός Οικουμενικός Πατριάρχης ν’ αποτυπώσει ανεξίτηλα τα ίχνη του, ως ο άνθρωπος που αποκατέστησε τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και Παγκοσμίως και επανεδραίωσε το κύρος και το δημοκρατικό και πνευματικό χαρακτήρα της ορθοδοξίας.
Ο ελληνικής καταγωγής από την Ίμβρο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, Τούρκος υπήκοος, που υπηρέτησε στον τουρκικό στρατό ως αξιωματικός, είναι μια σκιά των πανίσχυρων οικουμενικών Πατριαρχών της Νέας Ρώμης – της Κωνσταντινούπολης. Είναι ένας ιστορικός αντικατοπτρισμός.
Είναι, με τη σύγχρονη ορολογία, δυστυχώς, μια «εικονική πραγματικότητα» που επιμένει να παρεμβαίνει και να εμφανίζεται με το ύφος και το ειδικό βάρος και το μεγαλείο του παρελθόντος. Οι επιδιώξεις και τα προβλήματα της ορθοδοξίας, δεν ευοδώνονται με την υποστήριξη των επιθετικών πολεμικών ενεργειών.
Δημοκρατική Εκλογή από τους Ορθόδοξους Πατριάρχες
και Αρχιεπισκόπους της Οικουμένης ασχέτως υπηκοότητας
Όπως προείπαμε ο προκαθήμενος της Ρωμαιο-Καθολικής εκκλησίας εκλέγεται, ασχέτως εθνότητας ή υπηκοότητας από το κογκλάβιο των Καρδιναλίων. Γιατί λοιπόν ο Οικουμενικός Πατριάρχης της Ορθοδοξίας θα πρέπει να είναι Τούρκος υπήκοος, τη στιγμή μάλιστα που οι Τούρκοι δεν είναι καν χριστιανοί. Υπάρχουν διεθνείς κανόνες και δεσμεύσεις για την ανεξιθρησκεία, την οποία σέβονται τα περισσότερα πολιτισμένα κράτη.
Τούτο συν τοις άλλοις αναγνωρίζεται και από την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ, με διασταλτική ερμηνεία του άρθρου 18 περί Θρησκευτικών Ελευθεριών κ.λπ.
Αν αποφασίσει λοιπόν η Ορθοδοξία με οικειοθελή πρόταση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου να εκλέγεται κατ’ αυτόν τον τρόπο ο οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως – από τους Πατριάρχες και Αρχιεπισκόπους της οικουμένης, που οι ορθόδοξες εκκλησίες από κοινού θ’ αποφασίσουν - θα υποχρεωθεί η Τουρκία να το αποδεχθεί. Το θέλει η λογική και το δίκαιο και η αναλογία των συστημάτων (mutatis, mutandis).
