Η ανθρωποθυσία, σαν  λέξη και σαν πράξη, περιγράφεται  και προσδιορίζεται από τα ίδια της τα συνθετικά στοιχεία.

Με τη θυσία προσφέρεται η ζωή ενός ή περισσοτέρων ανθρώπων, δυστυχισμένων θυμάτων  θα έλεγα, για ένα συγκεκριμένο σκοπό. Συνήθως είναι μια λατρευτική πράξη υποταγής, παράκλησης και  εξευμενισμού θρησκευτικού χαρακτήρα, ή και ενίοτε μια μορφή κοινωνικού μίσους για ικανοποίηση ιδιοτελών επιθυμιών.

Η πρώτη, η θρησκευτικού χαρακτήρα, γίνεται από τον άνθρωπο προς τους θεούς,  όταν επιζητούμε την  επικοινωνία με την θεότητα, με τον  απώτερο σκοπό να κερδίσομε την εύνοιά της, ή να   κατασιγάσομε την  οργή της.

Η δεύτερη, η κοινωνικού χαρακτήρα, γίνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, για να ικανοποιηθούν  κάποιες ανόσιες επιθυμίες ενός κεκρυμμένου  ενστίκτου, που προσβλέπουν στην καταδυνάστευση και στην εξόντωση του ετέρου.

Ιστορικά, σχετικά θα αναφερθώ στην θυσία της Ιφιγένειας στην Αυλίδα από τον πατέρα της τον βασιλιά Αγαμέμνονα, για να εξευμενισθούν οι θεοί και να γυρίσουν τον άνεμο σε  ούριο, ώστε να  μπορέσουν  τα ελληνικά πλοία, να αποπλεύσουν για την Τροία.

Αργότερα,  έρχομαι στη  συμβολική θυσία των δώδεκα νέων από την Τροία, στον τάφο του Πατρόκλου, όπως απεικονίζονται σε  αγγεία, τα οποία  βρέθηκαν σε μεταγενέστερο ετρουσκικό τάφο και  στη  θυσία της Τρωαδίτισας Πολυξένης, εξιλαστήρια προσφορά στον τάφο του Αχιλλέα.

Ακόμη, αναφέρομαι  στη θυσία των τριών νεαρών Περσών αιχμαλώτων στην οποία προέβη ο Θεμιστοκλής, μετά τη μάχη της Σαλαμίνας,  ευχαριστήρια προσφορά στο βωμό των θεών, για τη νικηφόρο έκβαση της μάχης. (Πλούταρχος, Θεμ. 13).*

Με την ευκαιρία του θέματος, ξαναφέρνω στη μνήμη μας, τη γυναίκα του πρωτομάστορα, που την έθαψαν  ζωντανή, στα θεμέλια του γεφυριού της Άρτας, που όλο γκρεμιζόντανε και άλλη λύση, σύμφωνα με  τα έθιμα, δεν υπήρχε.

Και βέβαια αυτές οι θυσίες, δεν έχουν καμιά ομοιότητα  και δεν μπορούν να βεβηλώσουν την υπέρτατη ηρωϊκή  πράξη  του Κόρδου, βασιλιά των Αθηνών, την πράξη “Αυτοθυσίας” για να διασωθεί η πατρική Αθηναϊκή γη, ούτε να πλησιάσουν με τη διαφορετικότητά τους, το μεγαλείο στις μετέπειτα και χωρίς τελειωμό ηρωικές αυτοθυσίες των Ελλήνων, στις Θερμοπύλες, στο Κούγκι, στο Μεσολόγγι στο Αρκάδι.

Τις εθελοντικές θυσίες εκείνων που αρνήθηκαν και δεν προσκήνυσαν και δεν θέλησαν να μηδίσουν ή να τουρκέψουν.

Οι  ανθρωποθυσίες είναι συνήθεις στην παγκόσμια σφαίρα  και οι  τακτικές τους γνωστές: Θάνατος δια σφαγής, πνιγμού, ενταφιασμού, πυράς κ.α. μετά ή άνευ βασανιστηρίων.

Θυμόμαστε από την ιστορία των Εβραίων,  τον πόνο του γενάρχη Αβραάμ όταν εκλήθη να εκτελέσει  τη θεϊκή εντολή, που απέβλεπε στη θυσία και δια της σφαγής  το θάνατο του Ισαάκ, του  μονάκριβου παιδιού  του·  θυσία που επαναλαμβάνεται σαν ίδια πράξη, με τους ίδιους πρωταγωνιστές  σε σελίδες στο Κοράνι.

Διαβάζομε στο δεύτερο βιβλίο της ‘’Ίστορίας’’ του Ηροδότου, να περιγράφεται η επιβληθείσα θυσία δύο νέων ανδρών στην Αίγυπτο, για να φυσήξει ούριος άνεμος.

Και ερχόμαστε στο Μεξικό. Εδώ οι Ατζέκοι θυσιάζουν σε μια ημέρα χιλιάδες ανθρώπους, αποσπώντας μάλιστα ίσως και εν ζωή, τις “σπαρταριστές” ακόμα καρδιές τους,  για να ευφρανθεί  καλύτερα από την οσμή της καιομένης σάρκας, ο θεός Κουετζολκοάτλ.

Και επανερχόμαστε στο Μεξικό  και στο ιδιαίτερο  νόημα αυτής της ανθρωποθυσίας.

Οι ανθρωποθυσίες εδώ, με το πρόσχημα της θρησκευτικής λατρείας  αποτελούν αποτρόπαια εκδήλωση της κοινωνικής άμυνας του κατεστημένου. Για το Μεξικό, όπως και για τον χριστιανικό Μεσαίωνα, είναι μια πράξη που πέρασε στα χέρια των πονηρών και  εξελίχθηκε  σε  πράξη εκμετάλλευσης. Με το πρόσχημα λοιπόν  της θρησκείας εξοντώνονται και οι εχθροί της αυτοκρατορίας του Μεξικού.

Πρώτα μειώνονται  σε αριθμό οι αντιφρονούντες και δεύτερον παραδειγματίζονται οι διστακτικοί  και συμμαζεύονται.

Αιώνες μπροστά, πάνω σε αυτή τη λογική, ο Οκτάβιος μετά τη νίκη του κατά του Αντωνίου, έσφαξε στο βωμό του θεού τριακοσίους Ρωμαίους αριστοκράτες, πολιτικούς του αντιπάλους. Αλλά και ο Νέρων, όταν τον πληροφόρησαν ότι κάποιος κομήτης τον απειλεί, θυσίαζε κάθε μέρα για εξευμενισμό των θεών, Ρωμαίους πατρικίους και φυσικά αντιφρονούντες. Αυτό το μέτρο, της δια της θανατηφόρου θυσίας εξόντωσης του αντιπάλου για τη διατήρηση του κατεστημένου, είναι και ελληνικό αλλά και εκ “θεών” ορμώμενο και εκ  θεών διδασκόμενο θα έλεγα και μάλιστα στην ανώτερη κλίμακα των θεών γινόμενο.

Στη μυθολογία μας, ο Κρόνος κατάπινε τα παιδιά του, μόνο και μόνο για να διατηρήσει την εξουσία του. την οποία εξουσία είχε και αυτός αρπάξει από τον πατέρα του τον Ουρανό. Τότε ήταν που  τον εξουδετέρωσε, αποκόβοντάς του με δρεπάνι τα γεννητικά όργανα, αφού όποιο παιδί του γεννιόταν, από τον φόβο μήπως τον εκτοπίσει  το έριχνε και το φυλάκιζε στα έγκατα της γης.   Τώρα όμως ο γιός του ο Δίας που ξέφυγε, θέλει να τον εξοντώσει· αλλά ο Κρόνος αντιστέκεται.

Οι αντιμαχόμενες μερίδες ανοίγουν τις οικογενειακές φυλακές  από τα έγκατα της γής και επιστρατεύουν  προσκείμενες δυνάμεις που παραταξιακά διαμοιράζονται. Απελευθερώνονται  οι Τιτάνες, που ήταν αθάνατοι και είχαν αρχηγό τον Άτλαντα, οι Κύκλωπες που ήταν τρείς, είχαν από ένα μάτι και είχαν και όπλα φοβερά·  την βροντή, την αστραπή, τον κεραυνό, οι Εκατόγχειρες·  παιδιά του Ουρανού και αδέλφια του Κρόνου,  ήταν τρείς και είχε ο καθένας πενήντα κεφάλια και εκατό χέρια, οι Γίγαντες, που ήταν 134 και ήταν θνητοί  και είχαν γεννηθεί μαζί με τις Νύμφες και τις Ερινύες, από την πληγή και το αίμα που έτρεξε από τα κομμένα γεννητικά όργανα του Ουρανού.

Όλοι  μπαίνουν στο χορό. Οι Κύκλωπες παρέχουν στον Δία τα ισχυρά τους όπλα, τον Κεραυνό την Αστραπή και την Βροντή.  Τελικά ο Δίας βγαίνει νικητής.

Τώρα ο Δίας  την εξουσία  τη θέλει ολόκληρη δική του· να μην υπάρχουν μικρότερες αντίπαλες δυνάμεις, να καταπνιγούν τα ελεύθερα πνεύματα.

Αλυσοδένει  τον Προμηθέα, που ήταν γιός Τιτάνα. Μα τη φωνή του δεν μπορεί να την καταπνίξει και αυτή η φωνή ηχεί ελπιδοφόρα ακόμα στις μέρες μας.

Ο Δίας  δεν αναγνωρίζει   κανένα ισάξιο του.  Δεν δέχεται μοιρασιές.

Μα να  τα αδέλφια του, ο Ποσειδών και ο Άδης που του συμπαραστάθηκαν, ζητούν  το μερδικό τους. Και να ήταν μόνο αυτοί· είναι και οι Εκατόγχειρες. Αυτοί είναι μόνο τρεις, αλλά είναι όνομα και πράγμα. Εκατό χέρια ο καθένας και πενήντα κεφάλια.

Αυτοί είναι το ένα παθητικό τού κάθε αγώνα: Οι τρείς Εκατόγχειρες με τα συνολικά μακριά τριακόσια χέρια, που τα χώνουν παντού και μαζί τα εκατόν πενήντα λαίμαργα στόματα, που είναι πάντα ανοικτά.

Το άλλο παθητικό τού κάθε αγώνα είναι ο Δίας, ο οποίος δεν έπαψε ποτέ να αλυσοδένει τον κάθε Προμηθέα, που θέλει να δώσει τη φωτιά της ελευθερίας στους ανθρώπους.

 

Η εσκεμμένη θυσία της ζωής των άλλων, για τον ένα ή τον άλλον δικό σου ιδιοτελή σκοπό, κατάντησε στις μέρες μας η συνηθισμένη επωδός κάθε σκηνικού. Στο  σκηνικό που πρωταγωνιστεί  πάντα ο ίδιος  θύτης και πάσχει πάντα το ίδιο θύμα.

 

――――――

* Να σημειωθεί ότι ο Λυκούργος στη Σπάρτη κατήργησε τις ανθρωποθυσίες που γίνονταν στο βωμό της θεάς Αρτέμιδος.

 

Βοηθήματα

1) Εγκυκλ. Πάπυρος  Λαρούς Μπριτάννικα

2) Ν. Τσιφόρου: Ελληνική Μυθολογία  Εκδ. Ερμής 1980

3) Ελληνική Μυθολογία Εκδοτική Αθηνών.

 

Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 439 επισκέπτες και κανένα μέλος