Την αφορμή - ερέθισμα για το σημερινό  μου άρθρο, την έδωσε μια επίσκεψη που είχα στα παλιά  μεταλλωρυχεία του Λαυρίου, οργανωμένη από τον Εξωραϊστικό Σύλλογο Κάτω Βούλας. Στην επίσκεψη θαυμάσαμε τους χώρους, που το Πολυτεχνείο υπό την αιγίδα του έχει αναπαλαιώσει, μετατρέποντας, τους παλαιούς εργασιακούς χώρους, σε χώρους πολιτιστικούς και ενημέρωσης, για τη ζωή, τα τεχνολογικά γεγενημένα και τις καθόλου δραστηριότητες εκείνων των εποχών.

Στην ομολογουμένως επιτυχή ξενάγηση, δηλώθηκε,  ότι τα γύρω βουνά ήταν “τρύπια” από στοές ορυχείων, έκτασης 40 περίπου χιλιομέτρων, σε πολλαπλά επίπεδα διατεταγμένες.  Στα “πηγάδια”, εκεί δηλαδή που η στοά -τρύπα ξερνούσε ή άρχιζε τον πόνο της, οι αρχαίοι τεχνίτες  είχαν δώσει μιλιά στην πέτρα, χαράζοντας τη διαδρομή της υπόγειας εξόρυξης,  τη διαδρομή και καταγραφή της αδήλωτης ανθρώπινης απελπισίας.

Αφελώς ρώτησα:

«Ποιοί άνοιξαν τις στοές;»

Και η απάντηση ήταν αυτή που περίμενα:

«Μα φυσικά,  οι δούλοι».

Οι μνήμες μου γύρισαν πίσω στα παιδικά μου χρόνια, στο κυρίαρχο ευγενικό πρόσωπο της θυμόσοφης μάνας μου. Είχαμε επισκεφθεί την Ακρόπολη.

«Μάνα», της είχα πεί, «γιατί θλιβερά κουνάς το σκεφτικό κεφάλι σου, αντί να χαίρεσαι και να θαυμάζεις το αρχαίο μας κλέος;»

«Σκέφτομαι παιδί μου»,  μου είχε απαντήσει «τους ανθρώπους, τα απροστάτευτα κορμιά, τους δούλους τους δυστυχισμένους, που εργάστηκαν κάτω από μια ανείπωτη βία, για να μας δώσουνε αυτό που εσύ λές κλέος και εγώ το ονομάζω, δυστυχία, κλάμα  και πόνο, για τους ίδιους, για τις γυναίκες τους, τα παιδιά τους και τις μανάδες τους».

Σκληρή η διαπίστωση αλλά αληθινή. Όλα τα όμορφα έργα, θαύματα της ανθρωπότητας, κρύβουν πίσω τους τον πόνο και τον θάνατο. «Πυραμίδες Ταζ Μαχάλ, Πήλινοι στρατιώτες στην Κίνα κ.α.»

Όλα δείγματα της αλαζονείας του ανθρώπου.

Η Ελλάδα από αρχαιοτάτων χρόνων, ήταν μια δουλοκτητική κοινωνία. Η ελληνική φιλοσοφία, ήταν μια συνειδητή δικαιολόγηση της δουλείας. Χωρίς δούλους όχι δημοκρατία, όχι τέχνη, επιστήμη, πολιτισμός. Επομένως: συνειδητή η εκμετάλλευση του δούλου, για αντικειμενικά προοδευτικούς λόγους. Και κατά τον Αριστοτέλη, οι δούλοι δεν διέθεταν τα ψυχικά χαρίσματα των ελεύθερων ανθρώπων.  Πάντως σε γενικές γραμμές καταδίκαζε την οποιασδήποτε μορφής δουλεία.

Η Ρώμη πάλι, τη δουλεία τη δεχόταν σαν κάτι το δεδομένο. Θεωρούσαν αυτονόητο, ότι όλα τα αναγκαία προς το ζην πράγματα, παράγονται από πρωτόγονα πλάσματα, που δεν ανήκαν στο ανθρώπινο είδος και αυτά ήταν οι δούλοι.

Δούλοι αιχμάλωτοι πολέμου, ή προϊόντα πειρατικής δραστηριότητας, φτάνουν στην ελληνική  Δήλο, όπου το μεγαλύτερο παζάρι των ανθρώπινων κορμιών. Εκεί κοντά και στο ίδιο νησί και το ευγενές Συμμαχικό ταμείο, που κατά το δοκούν και υπέρ των Αθηνών και της Ακρόπολης, λεηλατούσε ευφυώς ο Περικλής.

Η αλήθεια δυστυχώς είναι πολλές φορές επώδυνη.

Η έλλειψη παραγωγικών μέσων έφερνε τους δούλους σε πρώτη ζήτηση.

Στη Ρώμη ο ακέραιος,  δηκτικός και συνάμα μισέλλην Κάτων, που διατυμπάνιζε πως «οι δούλοι δεν είναι άνθρωποι, ως εκ τούτου δεν πρέπει να ενδιαφέρεται κανείς γι΄αυτούς»   και ο σοφός στωικός και ηθικολόγος, Πλίνιος κατέληγαν πως: «οι δούλοι, που κάνουν όλες τις δουλειές για εμάς, μας κατάντησαν μαλθακούς οκνηρούς και μας οδήγησαν σε μια κατάσταση  εκθηλυσμού».

Ο δούλος εν κατακλείδι, δεν  συγκαταλέγοταν μεταξύ των ανθρωπίνων όντων, αλλά ήταν το άψυχο εργαλείο.

Αντιγράφω στίχους από τους “Δίδυμους” του Πλαύτου:

«Μέναιχνος κάνει πλειστηριασμό σε 8 μέρες ./ Στο σφυρί  βγάζει κτίρια οικόπεδα σκλάβους\ και σκεύη κάθε λογής».

Οι δούλοι-σκεύη, λοιπόν γενικά, ήταν προϊόντα: α) αιχμαλωσίας πολεμικής. β) πειρατείας  γ) πολίτες λόγω χρεών.  δ) βρέφη έκθετων και παιδιά που πουλήθηκαν από τους γονείς τους ε) ελεύθεροι πολίτες που για τιμωρία ποινική, χρέος  ή άλλη αιτία πουλήθηκαν για δούλοι. Εδώ θα σταματήσω στον Σόλωνα που τον 6ο π.Χ. αιώνα κατήργησε την εκ χρεών δουλεία. Αξίζει όμως να ανατρέξομε στον Εβραϊκό νόμο που όταν ένας κύριος χτυπούσε τον δούλο του μέχρι θανάτου, ο κύριος δεν ετιμωρείτο γιατί ο δούλος ήταν περιουσία του.  (Ε ξ. 21: 20 -21) Οι νόμοι Χαμουραμπί  του βασιλιά της Βαβυλώνας 1795-1750 π.Χ.) όριζαν ποινή του θανάτου, για όποιον προσέφερε προστασία στο δραπέτη δούλο.  Ο Κωνσταντίνος ο αυτοκράτορας, υποστήριζε τον θεσμό της πώλησης των βρεφών για να εξοικονομηθεί ο αριθμός των δούλων. Οι Χριστιανοί πίστευαν, ότι στη βασιλεία του Κυρίου δεν υπήρχαν δούλοι και ελεύθεροι, αλλά από την άλλη μεριά συμβούλευαν τους αφέντες να συμπεριφέρονται καλά στους δούλους και οι δούλοι να σέβονται και να υπακούουν στους αφέντες τους.

Ο αριθμός των δούλων στη ρωμαϊκή εποχή είχε αυξηθεί σημαντικά. Στη Ρώμη οι δούλοι που κουβαλήθηκαν έφταναν τις 250.000. Ο ιστοικός Φλάβιος Ιώσηπος  ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των δούλων στη Ρώμη σε  1.000.000, άλλοι μεταγενέστεροι σε 2.000.000 (K.J.Beloch) και 4000.000… (F. Tenney).

Η απώλεια ελευθερίας, η απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων, η απώλεια δικαιωμάτων γένους ή οικογένειας, δηλαδή η απώλεια της σταδιακής νομικής υπόστασης ενός ανθρώπου της Ρώμης, ισοδυναμούσε με θάνατο. Οι οικιακοί δούλοι είχαν άλλα προνόμια και πιθανότητες απελευθέρωσης, ενώ οι μεταλλωρύχοι και οι εργάτες ορυχείων  έσερναν την αιώνια καταδίκη. Σε ευνοϊκότερη θέση όλων των δούλων  στη Ρώμη, βρίσκονταν οι ανακτορικοί. Αυτοί είχαν τα μέσα για να προωθούν ακόμα και υποθέσεις των ελεύθερων Ρωμαίων, χρησιμοποιώντας τη γνωριμία τους και τα μέσα τους με τον αυτοκράτορα, γι΄αυτό και πολλές είναι οι φορές που έγιναν σημαίνοντα πρόσωπα,  απέκτησαν περιουσίες και προχώρησαν σε επιχειρήσεις.

Ένας νόμος παλιός της Ρώμης, η «Δωδεκάδελτος» έλεγε, πως «ένας οφειλέτης που για τον α΄, ή β΄ λόγο δεν πληρώνει τα χρέη του, έπειτα από μια προθεσμία 20 ημερών, μπορεί να αλυσοδεθεί από τον πιστωτή του και κατά  το δοκούν να πωληθεί σαν δούλος».

“Σκληρός  Νόμος αλλά Νόμος” και κατά το λατινικό “Dura Lex sed  Lex”.

Αμποτες αυτός ο ρωμαϊκός νόμος, να εφαρμοσθεί μεταχρονικά και για τους “καθ΄ημάς ευφυείς”  και ανόσιους δημόσιους εκμεταλλευτές και καταχραστές της δουλειάς του τίμιου Έλληνα πολίτη. Ποιός ξέρει;

Καλόν πάντως είναι, ο καθένας από εμάς, να έχει προμηθευτεί στην αποθήκη του και μια αλυσίδα. Γιατί οι καιροί “Ου Μενετοί” και δεν πρέπει να βρεθούμε απροετοίμαστοι.

γιάννης κορναράκης του μάνθου

 

Βοηθήματα

1) Εγκυκλ. Πάπυρος Λαρούς  Μπριτάννικα.

2) Ern Borneman, “Πατριαρχία” ΜΙΕΤ 2001

 

 

Προσεχή Γεγονότα

Καμία εκδήλωση

Προτεινόμενο Video

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 840 επισκέπτες και κανένα μέλος