«Πρέπει όλα να τα μάθεις, την ήρεμη καρδιά της ολοστρόγγυλης Αλήθειας και των ανθρώπων τους ισχυρισμούς τους ψεύτικους».            ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ
 
 
Στους αρχαίους χρόνους, ο λόφος της Φασκομηλιάς ήταν ένας ειδυλλιακός βοσκότοπος, όπως ο λόφος Μπαράκο της Βάρης, όπου δινόταν η δυνατότητα στους βοσκούς να χαράσσουν στους βράχους του χώρου της δικαιοδοσίας τους τα ονόματά τους, αλλά και εικόνες που παρατηρούσαν στη θάλασσα, όπως διάφορους τύπους πλοίων, καθώς και άλλες εμπνευσμένες από την ιστορία της πόλης τους, συνθέτοντας ένα σπάνιο υπαίθριο επιγραφικό μουσείο, του οποίου την ύπαρξη αποκαλύψαμε, και την αρχαιολογική του προστασία, αναμένουμε από πενταετίας και πλέον, από το Υπουργείο Πολιτισμού.
 
Ο λόφος της Φασκομηλιάς της Βουλιαγμένης καλύπτει μία έκταση 1770 στρεμμάτων περίπου, από τα οποία τα 220 στρέμ. δηλαδή τα 220.000 τ.μ., κατανέμονται σε 4 οικοδομικά τετράγωνα (149,150,151,152) που ανήκουν ιδιοκτησιακά, από το 1955, στην Εκκλησία της Ελλάδος (ΦΕΚ 229/Δ΄/25.08.1955).
Προς το τέλος του 1986, ενώ επέκειτο δημοπράτηση τουριστικής αξιοποίησης του λόφου της Φασκομηλιάς από τον Οργανισμό Διαχείρισης της Εκκλησιαστικής Περιουσίας (Ο.Δ.Ε.Π.), ο τότε Πρόεδρος της Κοινότητας Βουλιαγμένης Πατρίκιος Καραγεώργος προχώρησε, για την προστασία του χώρου, στα εξής μέτρα:
  • Αναστολή έκδοσης νέων οικοδομικών αδειών (απόφ. Κ.Σ. 150/1986).
  • Αλλαγή των όρων δόμησης στα Ο.Τ. 149, 150, 151 και 152 της περιοχής Φασκομηλιάς με μείωση του Συντελεστή Δόμησης από 0,3 μ. σε 0,02 μ. και περιορισμός του ύψους σε 4,5 μ. (απόφ. Κ.Σ. 173/1.12.1986).
Παράλληλα, επειδή τα παραπάνω μέτρα είχαν χαρακτήρα προσωρινό, υποστήριξε ότι πρέπει να αναληφθεί πρωτοβουλία, για να κηρυχθεί η περιοχή «τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλλους», με προφανή στόχο τη μόνιμη προστασία της περιοχής.
 
Όταν έγινε δήμαρχος της Βουλιαγμένης ο Γρηγόρης Κασιδόκωστας, έχοντας προηγουμένως, κατά τον προεκλογικό αγώνα, κατηγορήσει τον Καραγεώργο ότι είχε αδιαφορήσει για την προστασία της Φασκομηλιάς, έλαβε τα εξής μέτρα, για την οριστική της προστασία, όπως ισχυρίστηκε: 1) Διατήρησε τον Συντελεστή Δόμησης σε 0,02 μ. και 2) αύξησε το ύψος σε 5 μ. από 4,5 μ., που προέβλεπε η απόφαση που είχε εισηγηθεί ο Καραγεώργος (Απόφ. Δ.Σ. 78/30.03.1987).
Δηλαδή αυτό που ο Καραγεώργος είχε θεωρήσει ως προσωρινή λύση, αποσκοπώντας μελλοντικά σε κάποια αποτελεσματική σωτήρια ρύθμιση, ο Κασιδόκωστας το πρόβαλε ως αποκλειστική προσωπική του πρωτοβουλία αφενός και ως οριστική προστασία του συγκεκριμένου χώρου αφετέρου, με το επιχείρημα ότι κανείς πλέον δεν θα ενδιαφερόταν να κάνει οικονομική επένδυση στα οικοδομικά τετράγωνα της Εκκλησίας, στο λόφο επάνω, με ένα τόσο μικρό Συντελεστή Δόμησης (0,02 και όχι 0,002 μ., όπως λανθασμένα έχει από κάποιους διατυπωθεί). Το μέτρο αυτό επικροτήθηκε θερμά από την πλειονότητα των κατοίκων της Βουλιαγμένης, καθώς και από μερίδα του τοπικού Τύπου, που ακόμη και σήμερα το εκθειάζει θεωρώντας λανθασμένα ότι είναι πάντα επίκαιρο(!).
 
Έχει υποστηριχθεί ότι, αν κάποιος θελήσει να αξιοποιήσει τουριστικά τα  παραπάνω Ο.Τ., δεν δικαιούται να δομήσει περισσότερο από 20 τ.μ. στο στρέμμα, γεγονός που καθιστά την  αγορά ασύμφορη, στον συγκεκριμένο χώρο.
 
Όμως η συνολική έκταση των 220 στρεμμάτων, δηλαδή των 220.000 τ.μ. (= 220Χ1000), με συντελεστή δόμησης 0,02 αντιστοιχεί σε 4400 τ.μ. (=220.000Χ0,02). Μία συνολική έκταση 4400 τ.μ., οπωσδήποτε πανάκριβη, λόγω της μοναδικής της θέσης, δεν είναι προφανώς οικονομικά προσεγγίσιμη από τον οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο επενδυτή. Είναι όμως ιδιαίτερα ελκυστική και προσιτή για ένα μεγαλοεπιχειρηματία, βιομήχανο ή εφοπλιστή. Δηλαδή το μέτρο «προστασίας της Φασκομηλιάς» απέκλειε τους πολλούς, τους οικονομικά μέτριους και ασθενείς, και ευνοούσε τους λίγους, τους οικονομικά ισχυρούς, οι οποίοι άνετα θα μπορούσαν να κατασκευάσουν ένα συγκρότημα διώροφων επαύλεων, συνολικής έκτασης 4400 τ.μ. και ύψους 5 μ., και να γίνουν κάτοχοι ενός χώρου που προσφέρει την ωραιότερη θέα στον Σαρωνικό και στον όρμο της Βουλιαγμένης.
 
Αλλά ο Κασιδόκωστας στη συνέχεια προχώρησε και σε ένα άλλο μέτρο, που αφορούσε την περιοχή, άγνωστο στους πολλούς, καθώς δεν το είχε προβάλει. Στο νέο Γεν. Πολεοδ. Σχέδιο του Δήμου Βουλιαγμένης (ΦΕΚ. 419/Δ’/16.06.1989) ενέτασσε την Λίμνη και την περιοχή βόρεια αυτής εντός σχεδίου πόλεως, με χαρακτήρα «τουρισμού και αναψυχής», παρέχοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, το δικαίωμα κατασκευής και λειτουργίας καταστημάτων πάσης φύσεως, στον ευαίσθητο χώρο της.
 
Η καταστροφή της Λίμνης, καθώς και του ευρύτερου περιβάλλοντος αυτήν χώρου, ήταν προδιαγεγραμμένη.
 
Αποκαλύψαμε αμέσως στο ευρύ κοινό, με σχετικά δημοσιεύματα διαμαρτυρίας, την αποτρόπαιη αυτή ενέργεια του Δήμου Βουλιαγμένης και πετύχαμε να συσταθεί ειδική επιτροπή στο τότε Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ και να συνταχθεί νέο πολεοδομικό σχέδιο, το οποίο έθεσε τη Λίμνη εκτός σχεδίου (ΦΕΚ 1129/Δ/24.12.1997). Ταυτόχρονα ζητήσαμε να ενταχθεί η Λίμνη, ως διατηρητέο μνημείο της φύσης, μαζί με τον περιβάλλοντα αυτήν χώρο (περιοχή Φασκομηλιάς) σε Ζώνη Απόλυτης Προστασίας.
 
Ωστόσο, η ανησυχία μας για την τύχη της ευαίσθητης αυτής περιοχής εντάθηκε, όταν ο μισθωτής του χώρου της Λίμνης και της περιοχής του εστιατορίου «Ιθάκη» ,Μιλτιάδης Οικονόμου, άρχισε καταστροφικές εργασίες, κάνοντας εκβραχισμούς στη Λίμνη και επικίνδυνες επεκτάσεις του εστιατορίου του στην περιοχή της οικίας του ιερέα του Απόλλωνα Ζωστήρα, με την ανοχή του Κασιδόκωστα και με συνήγορο υπεράσπισης στο δικαστήριο τον νομικό σύμβουλο του δήμου Βουλιαγμένης. Η ποινή φυλάκισης που του επιβλήθηκε, μετά από δική μας καταγγελία, δεν μας καθησύχασε. Η αξίωσή μας να κηρυχθεί έκπτωτος από τη σύμβαση με το επιπλέον επιχείρημα ότι και στον δήμο της Βούλας, όπου διατηρούσε επιχείρηση, είχε προβεί σε πολεοδομικές ατασθαλίες, δεν βρήκε από καμμία υπεύθυνη αρχή ανταπόκριση.
 
Επίσης το συμφωνητικό μίσθωσης, για την εκμετάλλευση της Λίμνης, που του είχε παραχωρηθεί από την Δ. Επιτροπή της Οικον. Υπηρεσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, με ημερομηνία 31.3.1992, προέβλεπε καταστροφικές στον ευαίσθητο χώρο της Λίμνης επεμβάσεις, όπως: 1) Κατασκευήν αιθούσης δυνάμενης να χρησιμοποιηθεί διά πολλαπλάς χρήσεις, π.χ. γκαλερί, κλειστόν θέατρον, κινηματογράφον κλπ. 2) Πισίναν εντός της Λίμνης με θερμαινόμενον πεπιεσμένον ύδωρ δι’ υδρομασάζ και κινησιοθεραπείαν 3) Ανοικτόν κινητόν θέατρον, η σκηνή του οποίου θα τοποθετείται επί της επιφάνειας της ως άνω πισίνας.
 
Παράλληλα, μετά την ημερομηνία της μίσθωσης, κατά την έναρξη του 1993, είχαν διαρρεύσει πληροφορίες στα ΜΜΕ ότι τα έργα αυτά στη Λίμνη είχαν ενταχθεί για χρηματοδότηση στο πακέτο Delors ΙΙ, πρόθεση ή γεγονός που αποτράπηκε, με τη συνδρομή οικολόγων φίλων μας, χάρη στη γραπτή παρέμβαση του αείμνηστου ευρωβουλευτή Μιχ. Παπαγιαννάκη (αρ. 1610/1993).
 
Ο μόνος ευεργετικός για τη Λίμνη και αναγκαίος για την υγεία των λουομένων όρος του συμφωνητικού, που προέβλεπε «άμεσον καθαρισμόν των υδάτων της Λίμνης, συμφώνως προς την από 15.1.1992 ειδικήν μελέτη του αναπλ. Καθηγητού Παν/μίου του Αιγαίου κ. Θεμ. Λέκκα» μάς είναι άγνωστον αν έχει τηρηθεί μέχρι σήμερα.
 
Αξίζει να σημειωθεί ότι και το αρχικό Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, που προωθήθηκε, το 1994, από το ΥΠΕΧΩΔΕ στο ΣτΕ (Τμ. Ε’) για έγκριση, προέβλεπε ένταξη της Λίμνης σε Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου και όχι σε Ζώνη Απόλυτης Προστασίας. Ήταν προϊόν απόφασης μιάς επιτροπής που είχε συγκροτηθεί στο ΥΠΕΧΩΔΕ, στην οποία συμμετείχαν αρμόδιοι υπάλληλοι του Υπουργείου, ο δήμαρχος Γρ. Κασιδόκωστας με τον μηχανικό του δήμου, καθώς και ένας εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος, ενώ η δική μας συμμετοχή δεν θεωρήθηκε απαραίτητη. Ωστόσο, η θέση μας στο συγκεκριμένο θέμα ήταν γνωστή, καθώς είχαμε τεκμηριωμένα εισηγηθεί, στο δημοτικό συμβούλιο του δήμου Βουλ/νης, την ένταξη της Λίμνης σε Ζώνη Απόλυτης Προστασίας, σε αντίθεση με όλους τους άλλους δημοτικούς συμβούλους που ψήφισαν υπέρ της ένταξης της σε Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου (Δ.Σ. 105/18.07.1994).
 
Την τελευταία στιγμή, αλλά ευτυχώς έγκαιρα, πληροφορηθήκαμε ότι την εισήγηση στο ΣτΕ για το θέμα της Λίμνης είχε αναλάβει η κ. Μαρία Καραμανώφ, η οποία, όταν την επισκέφθηκα στο Γραφείο της, μου έδωσε μία ολιγοήμερη προθεσμία, προκειμένου να καταθέσω στοιχεία που θα αποδείκνυαν ότι η Λίμνη ως μνημείο της φύσης θα έπρεπε να ενταχθεί σε Ζώνη Απόλυτης Προστασίας.
 
Ο φάκελος για τη Λίμνη ήταν από μέρους μας έτοιμος από καιρό, για την αποφυγή δυσάρεστων αιφνιδιαστικών εξελίξεων, και κατατέθηκε την επομένη στο ΣτΕ. Μεταξύ των παραστατικών στοιχείων τη σημαντικότερη θέση κατείχε η γνωμοδότηση της 1ης Εφορείας Νεώτερων Μνημείων, που είχε περιέλθει στην κατοχή μας, μετά από αίτημά μας για διενέργεια αυτοψίας στη Λίμνη και γνωμοδότηση σχετικά με την προστασία της, καθώς τυχαίνει να είναι, όπως υποστηρίξαμε, σπηλαιολίμνη και σπηλαιοβάραθρο.
 
Η παραπάνω υπηρεσία με το υπ. αρ. 728/24.5.1994 έγγραφό της είχε γνωμοδοτήσει ότι «η Λίμνη, που τυχαίνει να είναι σπηλαιολίμνη και σπηλαιοβάραθρο, εντάσσεται στα διατηρητέα μνημεία της φύσης» και είχε επισημάνει ότι «για την ουσιαστική προστασίας της, απαιτείται η άμεση κατεδάφιση όλων των αυθαίρετων ή μη κτισμάτων της περιοχής της Λίμνης Βουλ/νης, πλην του Υδροθεραπευτηρίου, που πρόκειται να χαρακτηρισθεί ως ιστορικό διατηρητέο κτίριο».
 
Μεγάλος ο αγώνας του Χρ. Διονυσόπουλου
 
Όταν η κ. Καραμανώφ ολοκλήρωσε την ανάγνωση της γνωμοδότησης της 1ης Εφορείας Νεώτ. Μνημείων, με κοίταξε στα μάτια και κατασυγκινημένη μού είπε: «Κύριε Διονυσόπουλε, ο Θεός σάς έστειλε εδώ, η Λίμνη σώθηκε!» Η φράση αυτή ήταν και θα είναι για πάντα για μένα μια μεγάλη ηθική επιβράβευση, η πιο σημαντική, θεωρώ, που έχω δεχθεί στη ζωή μου, παρόλο που δεν έχει βγει από χείλη ιερέα!
 
Η συνέχεια είναι γνωστή. Σύμφωνα με την εισήγηση της Μ. Καραμανώφ, το Τμ. Ε’ του ΣτΕ, με τη γνωμοδοτική του απόφαση (Πρακτικό Επεξεργασίας 369/ 23.6.1995), επέστρεψε το Σχέδιο Προεδρ. Δ/τος στο ΥΠΕΧΩΔΕ καλώντας τον Υπουργό να επανέλθει με ένα νέο Σχέδιο Π. Δ/τος, κατ’ επίκληση του άρθρου 24 του Συντ/τος, για ένταξη της Λίμνης σε Ζώνη Απόλυτης Προστασίας, με όλες τις σχετικές λεπτομέρειες που περιέχονταν στις υποδείξεις του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου.
 
Το σχέδιο Π.Δ. έσωσε για τη Λίμνη
και τη Φασκομηλιά
 
Το ΥΠΕΧΩΔΕ επανήλθε έχοντας απόλυτα ακολουθήσει τις υποδείξεις αυτές για την προστασία της Λίμνης και του ευρύτερου περιβάλλοντος αυτήν χώρου (περιοχή Φασκομηλιάς). Το σχέδιο Π. Δ/τος αυτή τη φορά εγκρίθηκε με μία νέα Γνωμοδοτική απόφαση από το ΣτΕ, την 329/2002, με αποτέλεσμα να δημοσιευθεί το γνωστό και σωτήριο για τη Λίμνη και τη Φασκομηλιά Π. Δ/γμα 51 (ΦΕΚ/Δ’/4.2.2003).
 
Εν κατακλείδι, όπως στη Λίμνη έτσι και στη Φασκομηλιά τίποτα δεν μπορεί να δομηθεί.  Καμμιά κυβέρνηση και κανένας νόμος δεν μπορεί να βλάψει τη Λίμνη και τη Φασκομηλιά ούτε να επιτρέψει δόμηση στα Ο.Τ. 149, 150, 151, και 152 της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Η πρόσφατη απόφαση Α107/2020 του Διοικητικού Εφετείου Πειραιά (Τμ. Α2 Ακυρωτικό), που μας δικαίωσε, το απέδειξε περίτρανα, επιβάλλοντας μεταξύ άλλων και την καθαίρεση όλων των αυθαίρετων κτισμάτων που είχαν νομιμοποιηθεί στη Λίμνη.
Ο νόμος 4178/2013 αποδείχτηκε ανίσχυρος να βλάψει τη Λίμνη, επειδή η προστασία της ερείδεται στο άρθρ. 24 του Συντάγματος, που είναι ισχυρότερο παντός νόμου. Ειδικά, για τα Ο.Τ. της Εκκλησίας στη Φασκομηλιά, το Π./Δ/γμα 51/2003 ρητά αναφέρει ότι «επιτρέπονται σε αυτά μόνο παρεμβάσεις, οι οποίες στοχεύουν στην αναβάθμιση της υπάρχουσας βλάστησης». 
 
Επομένως, όλα τα άλλα που λέγονται ότι δηλαδή η Φασκομηλιά δεν κινδυνεύει, «χάρη στα προστατευτικά μέτρα που έλαβε κάποτε ο Κασιδόκωστας» ή «κινδυνεύει και αναζητεί ένα νέο σωτήρα για να την προστατεύσει» είναι αστεία ή εξοργιστικά.
Η αλήθεια είναι ισχυρή. Δεν έχει τεθλασμένες γραμμές ούτε γωνίες. Είναι ολοστρόγγυλη, όπως σωστά την έχει χαρακτηρίσει ο φιλόσοφος Παρμενίδης. 


 
Ο Πρόεδρος της ΚΙΝ.ΠΟ.Β.
Χ. Δ. Διονυσόπουλος 
Φιλόλογος-Ιστορικός-Αρχαιολόγος
Επιστημονικός Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών

 

 

Προτεινόμενο Video

Διαφήμιση

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 169 guests και κανένα μέλος