Το έτος 1858 δύο εξέχουσες προσωπικότητες της οικογένειας του Πολεμικού Ναυτικού, Λεωνίδας Παλάσκας, Αλέξανδρος Κουμελάς και ο διαπρεπής καθηγητής φιλοσοφίας Φίλιππος Ιωάννου εξέδωσαν το «Ναυτικόν Ονοματολόγιον» εκ του Βασιλικού τυπογραφείου εν Αθήναις. Αυτό το πρότεινε ο Υπουργός Ναυτικών Αθανάσιος Μιαούλης, ο οποίος έλαβε εντολή για την έκδοσή του από την Αμαλία με την σημείωση: «πεποίθαμεν ότι, άπαντες οι Αξιωματικοί του Π. Ναυτικού συναισθανόμενοι το καλόν και ωφέλιμον ομοιομόρφου τινός και γνησίας Ελληνικής ονοματοθεσίας, θέλουν συντελέσει προθύμως εις το να καταστήσωμεν αυτήν δημώδη και εις αυτάς τα τελευταίας τάξεις των Ναυτών». Ήταν 18 Νεομβρίου 1858.

Επειδή θεωρώ, ότι αυτό το «Ονοματολόγιον» μπορεί να εμπλουτίσει την ιστορική μας γνώση και να μας υπενθυμίσει την υπέροχη ελληνική μας γλώσσα, και την υπέροχη ναυτική μας παράδοση, παραμένει αενάως επίκαιρο και ενδιαφέρον.

Έτσι, ξεχώρισα μερικές λέξεις όπως αναφέρονται και τί εννοούν.

 

Το ταξίδι αρχίζει:

πλευρά = η μπάντα, ισχύον = ο γοφός, άβαξ = ο καθρέπτης, ύφαλα = τα βρεχάμενα, έξαλα = τα ψηλά, τρόπις = καρένα, στείρα = το κοράκι, νομείς = οι πόσταις, παραστάται = οι μπαμπάδες του κορακιού, η υδρορρόα = το επάνω κρουζέτο, οι στυλίσκοι = τα μπουντέλια, επιγκενίδες = τα μαδέρια, πρόστεγον = η πλώρη, το καμπούνι, το επίστεγον = η πρύμνη, το κάσαρο. Το μεσόστεγον = η μέση, το ταμπούκι, διάγραμμα = το επίμηκες, το οριζόντιον, το εγκάρσιον. Μήκος = το όλον, το ίσαλον, ο γνώμων = η γωνιά, ο όνυξ = η σφήνα, ο ήλος = το καρφί. Το έλαμα = η λαμαρίνα, λεπίς = η λάμα, βακτηρία = στρογγύλη βέργα, κοινωμάτια = καρφιά της λαμαρίνας, κεδρία = κατράμι, στυπείον = το στουπί, επίπλασμα = ο στούκος, καθέλκω πλοίον = ρίχνω στο γιαλό. Εργατοπέδη = τρύπα του εργάτη της άγκυρας, δικτυωτόν = καφάσι, οφθαλμοί = όκια, κλιμακίδα = η σκάλα, δρύφακτον = το παραπέτο, η σκευοθήκη = η δεσπέντζα, Αφερματίζω – ξεσαβουρώνω, η μήτρα του σχοινίου = το φυτίλι, δετηρία = η λιγαδούρα, ομέρμιθος = ο σπάγγος, η καλόσφυρα = η ματσόλα, ονόκομβος = γαϊδουρόκομπος, ο βρόγχος = η θηλειά, εχμάζω = μποτζάρω, ο τρόχιλος = ο μακαράς, βαρούλκον = μουνουβέλο, αι επιζυγίδες = τα κλειδά, στηλίδιον (σημαίας) = το σαντάρδο, έπαρμα = ισάρισμα, οι φώσωνες = οι παπαφίγκοι, οι αρτέμονες = οι φλόκοι, τα ανώτερα = τα ψηλά πανιά, αι αιώραι = οι μπράντες, ισχάς = πινέλο, στρεπτήρ = γυριστό κλειδί.

Αποσαλεύω = μένω αρόδο, ορμίζω = δένω (το πλοίον), άρμενα = ιστοί, εξαρτία = αρματωσιά, βαθμίδα = σκαλιέρα, μετεωρίζομαι = παίρνω το πέλαγος, προνευστάιζω = σκαμπανεβάζω, έκπτωσις = ξεπεσμός, αναστρέφω = παίρνω τη βόλα, παραπλέω = ταξιδεύω γυαλό, εφόλκια = βάρκες, πάκτων1 = σάλι του καθαρισμού, σωσίβιον = η κολούρα, σέλματα της λέμβου = οι μπάγκοι, δρομόμετρον παρκέτα2 = όργανο μέτρης.

Οι οκτώ πρωτεύοντες άνεμοι: βορράς, μέσης, απηλιώτης, νότος, λίψ, ζέφυρος, σκίρων.

Οι δευτερεύοντες άνεμοι: Μεσοβορράς, Μεσαπηλιώτης, Εύραπηλιώτης, Ευρόνοτος, Λιβόνοτος, Λιβοζέφυρος, Σκιρωνοζέφυρος, Σκιρωνοβορράς,

Ναυτικά όργανα: χρονόμετρον, γωνιογράφος, βαρόμετρον, θερμόμετρον, υγρόμετρον, ανεμόμετρον, σαλόμετρον, δαφορόμετρον, οιακοδείκτης, τηλέφωνον, τηλέγραφος.

Διανάκτης = καλαματιστής. Ύπαρχος = ο δεύτερος, Φροντιστής = ο οικονόμος, κεφαλή = τα πρώτα πλοία. Επίπλους = προσβολή, επισείων = η Φλάνδρα, σκυταλίς = ροκέτα.

Εδώ θα σταματήσω την επιλεκτική καταγραφή. Στο σύγχρονο Πολεμικό Ναυτικό η πάκτων είναι μικρή βάρκα, δύο άτομα χωρητικότητα, μέσ’ τη μαυρίλα και χρησιμοποιείται για βαφή των εξωτερικών πλευρών του πλοίου και παρκέτα - δρομόμετρο είναι χειροκίνητο και μετά τη βύθισή του στη θάλασσα, μετράμε την ταχύτητα του πλοίου.

Εκτιμώ ότι, είναι ένα ενδιαφέρον κείμενο, και ανταποκρίνεται στο «θέλομεν διατάξει, την εν τοις δημοτικοίς σχολείοις των ναυτικών πόλεων και χωρίων ανάρτησιν και την εν αυτοίς εις τους μάλλον προκεχωρημένους των μαθητών ερμηνείαν τε και διδασκαλίαν».

 

Π. Μουντανέας
ε.α. Αντιναύαρχος Π.Ν.

 

 

Περιφέρεια Αττικής

Προσεχή Γεγονότα

Καμία εκδήλωση

Προτεινόμενο Video

Διαφήμιση

Επισκέπτες σε σύνδεση

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 144 guests και κανένα μέλος