Από την επομένη της ορκομωσίας της κυβέρνησης Παπαδήμου, έθεσα, απ’ αυτές εδώ της στήλες θέμα νομιμότητας - συνταγματικότητας της υπόστασής της. Για το λόγο ότι κατά το άρθρο 37§4 του Συντάγματος ο Πρωθυπουργός απαιτείται να είναι εκλεγμένος βουλευτής.

Εκτοτε, το επαναλαμβάνω μονότονα σε ώτα μη ακουόντων, παρ’ όλη τη δημοσιογραφική, αλλά και επιστημονική τεκμηρίωση.

Κατόπιν τούτων, αναγκάστηκα να εμβαθύνω στο θέμα, να το μελετήσω ενδελεχέστερα, ανατρέχοντας στα Συντάγματα μιας 50ετίας, αλλά και στα συγγράμματα επιφανών συνταγματολόγων του περασμένου αιώνα (Ν.Ν. Σαρίπωλου, Α. Σβώλου κλπ.).

Το θέμα της νομιμότητας του πρωθυπουργού και επομένως της κυβέρνησής του, δεν είναι τυπικό θέμα. Είναι θέμα πού άπτεται του θεμελίου των σύγχρονων προηγμένων κρατών. Δηλαδή του κράτους δικαίου, σε αντιπαράθεση με το κράτος της αυθαιρεσίας και του αυταρχισμού των δικτατοριών και της φεουδαρχίας.

Η λειτουργία των κρατών πλέον στηρίζεται - πρέπει να στηριζεται - σε θετούς κανόνες δικαίου με βασικό και υπέρτατο κανόνα το Σύνταγμα, με το οποίο ως θεμελιώδη διάταξη αυτού αναγνωρίζει τη λαϊκή κυριαρχία· την πεμπτουσία της δημοκρατίας.

Το πρακτικό μέρος αυτής της αναγνωρίσεως και παραδοχής και της παραβιάσεως των άρθρων 37 και 38 του Συντάγματος, είναι ότι η παρουσα κυβέρνηση είναι παράνομη και επομένως και οι πράξεις αυτής είναι ανυπόστατες (και τα Μνημόνια και τα διάφορα “μέτρα”). Δεν είναι καν επαναστατική ή πραξικοπηματική εξουσία η οποία απ’ αυτήν την ιδιάζουσα μορφή, δημιουργεί δίκαιον.

Εχουμε ως κυβέρνηση προϊόν αβελτηρίας, ή στρεβλής ερμηνείας ή απάτης.

Για το λόγο αυτό συνέταξα συνοπτική μελέτη -  αναφορά, την οποία απέστειλα στα κόμματα και τα κινήματα, σε ΜΜΕ και σε ειδικούς νομικούς (Συνταγματολόγους). Τα κόμματα της αριστεράς, παρ’ όλο που καταγγέλουν  την κυβέρνηση ως παράνομη, δεν έχει πέσει στην αντίληψή μου να το τεκμηριώνουν νομικά. Δεν μπήκαν στον κόπο προφανώς να διαβάσουν τις απόψεις ενός μη προβεβλημένου, ενός sine nobilita και μάλιστα μη στρατευμένου.

Ενας όμως εκ των πλέον γνωστών συνταγματολόγων μου δήλωσε ότι συμφωνεί με όσα εκθέτω και ότι είναι σύμφωνα με το γράμμα του Συντάγματος (και το πνεύμα βεβαίως).

Για όσους θέλουν να εμβαθύνουν και να έχουν πληρέστερη γνώμη και γνώση επί του θέματος, δημοσιεύω την αναφορά αυτή, ως έχει.

Αν υιοθετηθεί από ένα κόμμα, πέφτει η Κυβέρνηση και προκηρύσσονται άμεσα εκλογές, ακυρουμένων όλων των πράξεών της.

ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ:            1. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ο

                       2. Ο Πρόεδρος της Βουλής

                       3. Τα κόμματα

                       4. Οι πολιτικές κινήσεις

                       5. Η Δικαιοσύνη

                       6. Νομικοί Επιστημονικοί Φορείς

                       7. ΤΑ Μ.Μ.Ε.

                      και εν κατακλείδι, ο ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ Λαός

Οι επισημάνσεις αντισυνταγματικότητας της Κυβέρνησης Παπαδήμου, με όλο το σεβασμό προς τους Συνταγματολόγους, στις ειδικές γνώσεις τους και στη συνεισφορά τους, περιορίζονται κυρίως στις διαδικασίες που ακολούθησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (Π.τ.Δ.), η Βουλή και τα συμπράττοντα κόμματα, παραβλέποντας τη βασικότερη παραβίαση, αυτή της Λαϊκής Κυριαρχίας με επίπτωση και  της Εθνικής Κυριαρχίας.

Εξηγούμαι ευθύς αμέσως:

Το δεδομένο είναι ότι είχαμε μία Κυβέρνηση, έναν Πρωθυπουργό - τον Γεωρ. Α. Παπανδρέου -  ο οποίος ευθύς ως έλαβε, ενισχυμένη μάλιστα, ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής, δήλωσε την πρόθεσή του στον Π.τ.Δ. να παραιτηθεί, χωρίς όμως να παραιτηθεί.

Ακολούθησαν διαβουλεύσεις των αρχηγών των τριών κομμάτων - ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ., ΛΑ.Ο.Σ., με πρωτοβουλία του Π.τ.Δ.

Τα άρθρα του Συντάγματος που παραβιάστηκαν είναι:

― Αρθρο 38 § 1, 2

―    »  37 § § 2, 3, 4 στα οποία ρητώς αναφέρεται το άρθρο 38 § 1

Τα παραπάνω είναι το “διαδικαστικό” τμήμα, στο οποίο έχουν αναφερθεί οι Συνταγματολόγοι.

Υπογραμμίζω όμως το άρθρο 37 §4 γιατί η παραβίαση αυτού συνιστά ουσιοδέστατη συνταγματική εκτροπή, εκθεμελιώνοντας ευθέως το  πολίτευμα, όπως αυτό προβλέπεται στη θεμελιώδη διάταξη (Σ. αρθ. 1§2&3) και μη αναθεωρητέα (κατά το άρθρο 110).

Υπενθυμίζω ότι το άρθρο 37 του Συντάγματος στην § 4 ορίζει:

«...αν ο αρχηγός ή ο εκπρόσωπός του (“κόμματος το οποίο διαθέτει στη Βουλή την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών») δεν έχει εκλεγεί βουλευτής, ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δίνει την εντολή σ’ αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος...».

Από την ανάγνωση και μόνο της παραπάνω παραγράφου συνάγεται διαυγέστατα, ότι το Σύνταγμα ορίζει ρητώς και “θέλει” ο Πρωθυπουργός να έχει εκλεγεί βουλευτής.

Αυτό είναι απόλυτα σύμφωνο και συνυφασμένο με τη θεμελιώδη διάταξη του άρθρου 1 §§ 2 και 3 που ορίζει ότι «Θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η Λαϊκή Κυριαρχία» και ότι «ΟΛΕΣ οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό...».

Ιδιαίτερα βεβαίως σ’ ένα σύστημα καθαρά πρωθυπουργικό-κεντρικό - πράγμα που συνάγεται από πολλά άρθρα του Σ. - όπου ο Πρωθυπουργός δεν είναι primus inter pares, αλλά είναι primus solus, δεν νοείται αυτός που έχει την πρώτη θέση στην Κυβέρνηση και κύρια εξουσία στη διακυβέρνηση της χώρας - ο Κυβερνήτης, με άλλα λόγια, να μην είναι εκ των προτέρων γνωστός και εκλεκτός του Λαού (του “κυρίαρχου”).

Η δε φράση που συνήθως απομονώνεται, (ο Π.τ.Δ. δίνει την εντολή σχηματισμού Κυβέρνησης) “σ’ αυτόν που προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος”, η ερμηνεία της, δηλαδή σ’ όποιον θέλει η Κ.Ο. (στον “κηπουρό της” κατά την έκφραση του αλήστου μνήμης τ. βασιλέως) είναι όλως αυθαίρετη, παράλογη και αντιεπιστημονική.

Τούτο διότι λογικά δεν είναι δυνατόν ν’ αποκλείει το Σύνταγμα τον αρχηγό του κόμματος από την Πρωθυπουργία, επειδή δεν έχει εκλεγεί βουλευτής και να το επιτρέπει σε οποιονδήποτε άλλον, που δεν είναι βουλευτής. Κατά την έννοια αυτή θα μπορούσε η Κ.Ο. να προτείνει τον μη εκλεγέντα αρχηγό του κόμματος. Αυτόν δηλ. που συνταγματικά αποκλείεται. Εκτός τούτου κατά την ερμηνευτική διαδικασία του “συγγενούς δικαίου”, η αντικατάσταση Δημάρχου του οποίου η θέση, για οποιονδήποτε λόγο έμεινε κενή, πληρούται με εκλογή ενός μεταξύ των συμβούλων της πλειοψηφίας.

Εκτός τούτου, το Σύνταγμα του 1975 στην αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 37 § 2 προέβλεπε: «...αν ο αρχηγός αυτού (του πλειοψηφούντος κόμματος) δεν εξελέγη βουλευτής ή δεν υπάρχει εκπρόσωπος, ο διορισμός διενεργείται μετά την υπό της κοινοβουλευτικής ομάδος του κόμματος ανάδειξιν αρχηγού αυτής».

Εξ’ άλλου το ότι ο Πρωθυπουργός πρέπει να είναι βουλευτής συνάγεται και εμμέσως από το άρθρο 84 § 7 του Σ. που ορίζει ότι κατά τη διαδικασία ψήφου εμπιστοσύνης ή δυσπιστίας προς την Κυβερνηση «ψηφίζουν και οι Υπουργοί και Υφυπουργοί που είναι μέλη της Βουλής» (βουλευτές).

Και ο Πρωθυπουργός, βεβαίως, ψηφίζει. Δεν τον αναφέρει όμως το Σ. γιατί κατά το άρθρο 37 § 4 εξυπακούεται ότι είναι βουλευτής.

Περιττό ν’ αναφερθώ στην Κυβέρνηση του Ξεν. Ζολώτα η οποία προβάλλεται ως αντεπιχείρημα, διότι, ήταν, επίσης, συνταγματικώς παράνομη.

Η θεμελειώδης Αρχή της Λαϊκής Κυριαρχίας

Κάνω στοιχειώδη αναφορά στη θεμελιώδη αρχή και στην έννοια της Λαϊκής Κυριαρχίας διότι αυτή κυρίως, αν δεν περιφρονείται και αγνοείται, παρακάμπτεται.

Αρκεί μόνον να υπομνήσω ψήγματα από σχετικές αναφορές παλαιοτέρων επιφανών Συνταγματολόγων, του Ν.Ν. Σαρίπολου και του Α.Ι. Σβώλου.

«Κατά την εκ των Συνταγμάτων του ΧΙΧ και του τρέχοντος αιώνος (του 20ού) συναγομένην έννοιαν, η δημοκρατία είναι μορφή του κράτους, κατά την οποίαν φορεύς της κρατικής εξουσίας είναι ο λαός. Την σχέσιν ταύτην λαού και κρατικής εξουσίας εκφράζει η αρχή της λαίκής κυριαρχίας [...].

Δημοκρατία και λαϊκή κυριαρχία είναι τυπικώς αδιαχώριστη ένννοια»1. Κι ακόμα,

«....ουδέν άτομον (όπως ο Λ. Παπαδήμος), όργανον (όπως η Βουλή), ή ομάς (όπως τα κόμματα), είναι ουδέ δύναται να είναι πρωτογενώς φορεύς της κρατικής εξουσίας - όπως διεκήρυττε το άρθρο 3 της γαλλικής declaration του 1789»1.

Τολμά δε ο Σβώλος, μέσα στη γερμανική Κατοχή (1942) να αιτιολογήσει και την επανάστασιν ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας2.

Κι αυτός όμως ο Ν. Σαρίπολος στο χρονολογούμενο από το 1903 σύγγραμμά του λέει, «... εάν δεν ηκολούθει η Βολή παντάπασι την θέλησιν ή τας τάσεις του λαού, θα επήρχετο αφεύκτως επανάστασις».3

Για να τονίσει δε την ουσία της λαϊκής κυριαρχίας στο αγγλικό πολίτευμα, χρησιμοποιεί τη φράση του Taylor, “The people is king” (ο Λαός είναι ο βασιλεύς)4.

Και για να θυμηθούμε και τον δικό μας τον Αριστοτέλη, που έλεγε για τις στάσεις και επαναστάσεις: «ου περί μικρών, αλλ’ εκ μικρών· στασιάζουσι δε περί μεγάλων»5.

Εν κατακλείδι αν όλα τα παραπάνω είναι τυχόν εσφαλμένα, περιττά ή άσχετα, ας μας πουν τεκμηριωμένα οι ειδικοί νομικοί και οι αρμόδιοι φορείς, σε ποιες διατάξεις του Συντάγματος, σε ποιους νομικούς κανόνες εδράζεται η νομιμότητα της κυβέρνησης Λ. Παπαδήμου.

Οχι, βεβαίως, στην ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής, γιατί η ψήφος των βουλευτών τελεί υπό την αίρεση της τήρησης του Συντάγματος, εις το οποίο ορίζονται υπακοή.

Ως Ελληνας πολίτης που έχει ζήσει, πόλεμο, κατοχή, εμφύλιο, δικτατορία, Κυπριακό και όλες τις σύγχρονες εξελίξεις με υπερυψώσεις ενδόξων στιγμών και καταπτώσεις που με κάνουν να ντρέπομαι, που σπούδασα πολιτικές επιστήμες εργαζόμενος, με δημιουργημένη οικογένεια τριών παιδιών, με απασχόληση και ως υπάλληλος και ως επιτηδευματίας στον ιδιωτικό τομέα, καταθλίβομαι βλέποντας την κατάντια της πατρίδας μας και καταθέτω την παρούσα ως μια ακόμη προσπάθεια αποκαταστάσεως της δημοκρατικής νομιμότητας και του κύρους της χώρας και της κυριαρχίας μου “...”. Αυτό μπορεί να γίνει πρωτίστως με άμεση προσφυγή στην λαϊκή ετυμηγορία, κατά τις διατάξεις του Συντάγματος.

Κώστας Βενετσάνος - sine nobilita

1. Α.Ι. Σβώλου: Συνταγματικόν Δίκαιον, τομ. Α., β. ανατυπ. 1942, σελ. 119.

2. Αυτόθι, σελ. 121.

3. Ν.Ν. ΣΑΡΙΠΟΛΟΥ: Σύστημα Συνταγματικού και Γενικού Δικαίου, Αθήναι 1903, τομ. 1, σελ. 25.

4. Αυτόθι, σελ. 17 και σε υποσημείωση το έργο του taylor “Theorigin and growth of the English constitution”, Λονδίνο 1889.

5. “ΠΟΛΙΤΙΚΑ”, β. Ε’, κεφ. γ’ §1.