|
«Έοικεν εύρις η ξένη κυνός δίκην είναι, μαντεύει δ΄ών ανευρήσει φόνον». Αισχύλου: Αγαμέμνων στ. 1093-4 (Φαίνεται πως έχει σκύλου όσφρηση η ξένη και ψάχνει να βρεί τον φόνο κάποιου).
Η Κασσάνδρα ήταν η ωραιότερη από τις τέσσερις κόρες του βασιλιά της Τροίας Πριάμου και της Εκάβης. Στην ιστορία καταγράφεται σαν μια αποκλίνουσα μάντις, δηλαδή μια μάντις που εκ συστήματος έβλεπε το ανάποδο και η οποία είχε κερδίσει το χάρισμα της μαντικής μετά από ένα αποτυχημένο δεσμό της με τον θεό Απόλλωνα. Και να πως έχουν τα πράγματα. Ο θεός Απόλλων κάποτε ερωτεύτηκε την Κασσάνδρα. Της υποσχέθηκε, πως αν την έκανε δική του, θα της δίδασκε την τέχνη της μαντικής για να προβλέπει το μέλλον. Η Κασσάνδρα αρχικά συμφώνησε, αλλά στη συνέχεια και αφού είχε πιά μάθει αυτό που επιζητούσε, αθέτησε την υπόσχεσή της. («Ξυναινέσασα λοξίαν εψευσάμην» Αισχ Αγαμ. 1208.) Ο Απόλλων εξοργίστηκε, αλλά δεν μπορούσε πια να της πάρει πίσω το μαντικό χάρισμα. Έτσι με το πικρό φιλί του αποχωρισμού, την καταράστηκε να προφητεύει μεν, αλλά ουδέποτε να γίνεται πιστευτή. «Έπειθον ουδέν’ ουδέν ως τάδ΄ ήμπλακον.» Αισχ. Αγαμ.1211). Έτσι λοιπόν όταν η Κασσάνδρα προφήτευε μέσα από το μανιακό της παραλήρημα, κανείς δεν την έπαιρνε σοβαρά. Υπάρχει και μια δεύτερη εκδοχή σχετική με την απόκτηση της μαντικής της δύναμης. Ηταν η γιορτή του Θυμβραίου Απόλλωνα. Στο προαύλιο του ιερού ναού, που ήταν κοντά στην πόλη της Τροίας, η Κασσάνδρα, παιδί τότε, έπαιζε με τον δίδυμο αδελφό της Έλενο. Τα παιδιά όταν κουράστηκαν από το παιχνίδι, αποκαμωμένα αποκοιμήθηκαν. Τότε δυό φίδια* φανερώθηκαν, πλησίασαν τα παιδιά και άρχισαν να τα γλύφουν δίνοντας τους και το χάρισμα της μαντικής. (Ομηρ. Ιλ. Η. 44). Στον Έλενο δώσανε την ικανότητα, να προλέγει το μέλλον από το πέταγμα των πουλιών. Στην Κασσάνδρα, να προφητεύει μέσα από μια μανιακή έκσταση. Οι προφητικοί λόγοι της Κασσάνδρας είναι συνδεδεμένοι με την πορεία του Τρωϊκού πολέμου. Όταν γεννήθηκε ο αδελφός της ο Πάρης, η Κασσάνδρα εξηγώντας μαζί με τον μάντη Ηρόφιλο ένα φρικτό όνειρο της Έκάβης, ζήτησε από τον Πρίαμο να σκοτώσει το βρέφος, γιατί προέβλεπε ότι αυτό θα έφερνε μεγάλες συμφορές στην Τροία. Να σημειωθεί δε ότι ο Πρίαμος είχε αποκτήσει 19 παιδιά με τη νόμιμη Εκάβη και 50 άλλα, με παλλακίδες. Ο Πρίαμος λοιπόν, μόλις άκουσε τον κακό χρησμό, παρέδωσε το βρέφος σε ένα βοσκό για να το σκοτώσει, αλλά ο βοσκός το λυπήθηκε, και έτσι το παιδί επέζησε. Αργότερα ο Πάρης, στη διένεξη –κρίση ομορφιάς μεταξύ ¨Ηρας, Αθηνάς, Αφροδίτης, όταν έδωσε το μήλο που έγραφε ‘’τη καλλίστη’’ στην Αφροδίτη, είχε κερδίσει σαν έπαθλο, να μπορέσει να κάνει δική του την πιο ωραία γυναίκα. Ταξιδεύει λοιπόν στην Ελλάδα, τα φτιάχνει με την ωραία Ελένη**, κλέβουν μαζί ό,τι μπορούσαν από το βιός του βασιλιά Μενέλαου και γυρνούν μαζί στην Τροία. Η Ελένη, ήταν η γυναίκα του Ατρείδη Μενέλαου, αδελφού του Αγαμέμνονα. Η Κασσάνδρα, όταν την βλέπει παρέα με τον αδελφό της ανατριχιάζει και χρησμοδοτεί ότι αυτή η γυναίκα θα φέρει την μεγάλη καταστροφή στην Τροία. Σε συνέχεια προβλέπει το τραγικό τέλος του αδελφού της Έκτορα, αλλά και τον Πρίαμο να ταπεινώνεται καθώς εκλιπαρεί γονατιστός τον Αγαμέμνονα για την άδεια ταφής του νεκρού γιού του. Μόλις πάλι αντικρύζει το ξύλινο άλογο, τον γνωστό έκτοτε σαν Δούρειο Ίππο, δήθεν δώρο εκ μέρους της θεάς Αθηνάς*** που προσέφεραν οι Έλληνες στους Τρώες, προφητεύει υποκρυπτόμενο δόλο των Δαναών, ****αλλά πάλι δεν γίνεται πιστευτή. Η Τροία αλώνεται, πυρπολείται και ακολουθεί ανείπωτη σφαγή ακόμα και του αμάχου πληθυσμού. «Και τότε γύρω στους βωμούς έβλεπες τις φρικτές σφαγές εναντίον των Τρώων και στα σπίτια τις κομμένες πλεξούδες των γυναικών τους, να φέρνουν δόξα στην Έλλάδα και στην Τροία θρήνο.» (“Φρυγών πατρίδι πένθη” Ευρ. Τρωάδες στ. 560). Η Κασσάνδρα καταφεύγει έντρομη στο ναό της Αθηνάς. Εκεί καταφτάνει ο Αίας ο Λοκρός και την αρπάζει. Η Κασσάνδρα αγκαλιάζει για να σωθεί το άγαλμα -ξόανο της Αθηνάς, παλεύουν, αλλά ο Αίαντας δεν υποχωρεί. Τη βιάζει πρώτος μέσα στο ναό, κάτω από το οργίλο βλέμμα της θεάς· και δεν είναι μόνο αυτός. Στη σειρά έρχονται και άλλοι. «Ων γ΄ούτε μέτρον ουτάριθμός έστι μοι». (Τρωάδες στ. 620). Μετά από αυτή την προσβολή στο ιερό της, η θεά Αθηνά εξανίσταται. Εξοργισμένη τιμωρεί τους Λοκρούς να στέλνουν κάθε χρόνο κόρες παρθένες για δούλες στον ναό της. Και όσες προσπαθούν να ξεφύγουν αμέσως να θανατώνονται. Ακόμη η θεά, συμμαχεί με τον Ποσειδώνα τον προστάτη των Τρώων, ούτως ώστε για τιμωρία να βασανίσουν τους Έλληνες στην επιστροφή τους, εξ ού και η αλληγορική χρήση της λέξης Οδύσσεια. Μετά την άλωση, οι γυναίκες Τρωάδες μοιράζονται σαν λάφυρα.**** Εκτός της γενικής μοιρασιάς, ο Νεοπτόλεμος παίρνει παλλακίδα την γυναίκα το νεκρού Έκτορα, της οποίας μάλιστα το παιδί γκρεμίζει από τα τείχη ο Οδυσσέας. Την Εκάβη την παίρνει δούλα ο Οδυσσέας και ο Αγαμέμνων την Κασσάνδρα παλλακίδα του την φέρνει στο Άργος. Στο Άργος, η Κασσάνδρα προφητεύει τις συμφορές του Οίκου των Ατρειδών: Το, φόνο του Αγαμέμνονα μέσα στο λουτρό, τη δολοφονία τη δική της. Στη φονική αλυσίδα που ακολουθεί την πράξη εκδίκησης του μητροκτόνου Ορέστη με το φόνο της Κλυταιμνήστρας και του εραστή της Αίγισθου. Κλείνω το άρθρο με λίγες αποφθεγματικές φράσεις από τα χορικά του Αισχύλου. Τελικά: «Είναι βαρύ νάχει κανείς δόξα μεγάλη. Κατάματα σε αυτούς χτυπά του Διός ο κεραυνός», στ. 465. «Το μάτι των θεών δεν το ξεφεύγουν, όσοι πολλούς θανάτωσαν» Αγαμ. στ. 460. «Κανείς δεν είπε πως οι θεοί δεν καταδέχονται να σκοτισθούν για όσους βεβηλώνουν την αγιότητα των ιερών πραγμάτων», Αγαμ. στ. 367. «Δεν υπάρχει κανένα κάστρο που να μπορεί προφυλάξει τον άνθρωπο, ο οποίος γκρεμίζει με ένα λάκτισμα τον μεγάλο βωμό της θεάς Δίκης,, μοναχά για να χορτάσει πλούτο», Αγαμ. στ. 375. Έτσι δηλώνει ο Αισχύλος στην τραγωδία “Αγαμέμνων” και καλό είναι αυτό το προγονικό προφητικό σπέρμα να το θυμόμαστε ιδιαίτερα στις μέρες μας που τέτοια μηνύματα είναι λιγοστά. γιάννης κορναράκης του μάνθου
*Φίδια: Οι θεότητες έπαιρναν διάφορες μορφές προκειμένου να έρθουν κοντά στους θνητούς για βοήθεια ή και τιμωρία. **Ελένη: Η λέξη προέρχεται ετυμολογικά από τη ρίζα ελ- ΄ελέ- που θα πεί, κατακτώ. Η ωραία Ελένη ήταν κόρη της Λήδας και του Δία και ετεροθαλής αδελφή της Κλυταιμνήστρας ***Ο Ποσειδών και ο Απόλλων προστάτευαν τους Τρώες ενώ η Ήρα και η Αθηνά τους Έλληνες. **** Όταν ο μάντης Λαοκόων είδε το ξύλινο άλογο μίλησε και αυτός για δόλο των Αχαιών. «Να φοβάσαι τους Δαναούς ακόμα και όταν φέρνουν δώρα». ***** Ο Νέστωρ είχε πεί πως «για να ξεπλυθεί η προσβολή που μας έγινε κάθε Αχαιός θα πρέπει να βιάσει τουλάχιστον από μια Τρωάδα». Βοηθήματα 1) Αισχύλου “Ορέστεια”, Τριλογία Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες, Εκδ. Πάπυρος. 2) Ομήρου “Ιλιάδα”, Εκδ. Γεωργιάδη. 3) Εγκυκλ. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα. 4) Λεξικό του Αρχαίου Κόσμου. Εκδ. Δομή 5) Ευριπίδου: “Τρωάδες”, Εκδ. Επικαιρότητα 6) Πολυβίου Ιστορία ΙΒ, Κεφ. 4 σελ 1402, Εκδ. Πάπυρος 7) “Μάντεις και Μαντική”, Ιστορικά Ελευθεροτυπίας τευχ 304. |