Ένας χρόνος με τον «Καλλικράτη». Ένας χρόνος, να «καμαρώνουμε» την ενοποίηση –ή μάλλον το κολάζ- ετερόκλητων και συχνά αποτυχημένων μοντέλων διοίκησης και να χάνουμε την ουσία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που είναι η αποκέντρωση και η συμμετοχή των δημοτών στη λήψη των αποφάσεων. Την αποκέντρωση δεν την είδαμε, παρά μόνο σε κενούς περιεχομένου «τιμητικούς» τίτλους, διακοσμητικών τοπικών συμβουλίων και συμβούλων. Αντ’ αυτής είδαμε την υπερσυγκέντρωση κι έναν μεσαιωνικού τύπου δεσποτισμό στη λήψη των αποφάσεων. Δικαιώνονται -και θα δικαιωθούν εισέτι στο μέλλον- εκείνοι που προειδοποιούσαν ότι ο «Καλλικράτης» είναι το έξωθεν εντεταλμένο Μνημόνιο για την Τ.Α., με στόχο όχι την περαιτέρω απεξάρτησή της από την κυβερνητική εξουσία, αλλά την σταδιακή μετατροπή των Ο.Τ.Α. στον μακρύ σιδερένιο βραχίονα της κεντρικής διοίκησης. Έναν βραχίονα που εν τοις πράγμασι μάλλον στραγγαλίζει, παρά στηρίζει την από αρχαιοτάτων χρόνων πιο γνήσια έκφραση δημοκρατίας, που είναι η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Βέβαια κι εδώ, όπως και σε κάθε μοντέλο διοίκησης από καταβολής ανθρώπινων κοινωνιών, καθοριστική σημασία έχουν τα πρόσωπα, οι προθέσεις και οι ικανότητές τους. Έτσι βλέπουμε τοπικούς άρχοντες, όπως τον παλαίμαχο αγωνιστή Πέτρο Φιλίππου –δήμαρχο Σαρωνικού- και άλλους, ν’ αγωνίζονται και στους τωρινούς χαλεπούς καιρούς γιά μιά πραγματική Τ.Α., όπως πάντοτε έπρατταν. Βλέπουμε κι εκείνους που βρήκαν τώρα, που όλα τα σκιάζει η φοβέρα και τα πλακώνει η σκλαβιά, την χρυσή –στην κυριολεξία- ευκαιρία να ικανοποιήσουν αυτό που ανέκαθεν φρόντιζαν κάτω από τον θεσμικό μανδύα τους: Δηλαδή, το υπερ-εγώ τους.

Ελάχιστους παραμυθιάζει πλέον η καραμελίτσα της δήθεν εξοικονόμησης πόρων, από την μετάλλαξη των Ο.Τ.Α. σε αχανείς Δήμους, όπου είναι πιο πιθανό να δεις τον Ομπάμα παρά τον Δήμαρχο. Η όποια εξοικονόμηση προέκυψε από μισθούς δημάρχων και αντιδημάρχων εξανεμίζεται ραγδαία από τις συνεχείς προσλήψεις συμβούλων και παρασυμβούλων. Οι υπαρκτότατες ελλείψεις σε εργατοτεχνικό προσωπικό αντιμετωπίζουν το πάγωμα των προσλήψεων και είναι συχνότατο το φαινόμενο σε δήμους που δεν διαθέτουν κονδύλια ούτε για τα στοιχειώδη αναλώσιμα, να προσγειώνονται ως μετεωρίτες βαρύγδουποι, νέοι αρμόδιοι, αιρετοί ή προσληφθέντες και να δηλώνουν με ύφος δέκα Ναπολεόντων «Μην ακούτε τι σας λέει ο Δήμαρχος, ότι σας λέω εγώ ...». Φυσικά, το ίδιο ακριβώς δηλώνει και ο Δήμαρχος: «Ότι σας λέω εγώ...». Άραγε, μήπως θά ‘πρεπε να ερωτηθεί και η Πυθία;

Ίσως μόνον συγγραφείς θεατρικών επιθεωρήσεων θα μπορούσαν ν’ αποδώσουν παραστατικά του Κουτρούλη το γάμο, που λαμβάνει χώρα σε κάποιους «καλλικρατικούς» δήμους. Σε πολλές περιπτώσεις συνενώσεων, με τη γνώμη των τοπικών κοινωνιών εντελώς απούσα, υπερίσχυσαν κριτήρια κομματικά, με αποτέλεσμα το κολάζ να θυμίζει το αρμονικό συνταίριασμα των μελών του πανέμορφου τέρατος του Δρος Φρανκενστάϊν. «Ομορφάντρα μου!», που λέει και η επιτυχημένη τηλεοπτική διαφήμιση.

Ας πούμε, ότι εξετάζουμε μιά περίπτωση «καλλικρατικής» συνένωσης, που για τις ανάγκες του έργου ενώνονται τρεις πρώην αυτοτελείς Δήμοι σε έναν. Πάσα ομοιότης με γνωστές καταστάσεις μπορεί να είναι, ή μπορεί και να μην είναι συμπτωματική. Οι δύο μεγαλύτεροι πρώην δήμοι του σεναρίου μας είναι υπερφορτωμένοι με σωρεία χωροταξικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και διοικητικών προβλημάτων. Ο τρίτος ήταν νοικοκυρεμένος. Ήταν. Φαντασθείτε φίλοι αναγνώστες ότι τις πρώτες μέρες μετά τη συνένωση γίνεστε μάρτυρες μιάς διατεταγμένης επιδρομής εργαζομένων των δύο «μεγάλων» δήμων στην αποθήκη υλικών του «μικρού». Μιλάμε για επιδρομή ακρίδων. Δεν έμεινε κολυμπηθρόξυλο.

Η λαφυραγώγηση του πρώην μικρότερου δήμου συνεχίστηκε σε επίπεδο διοικητικού προσωπικού και με συνεχείς αρπαχτές μετακινήσεις του εργατοτεχνικού του προσωπικού για να καλύπτει ανάγκες των άλλων δύο πρώην δήμων. Μα καλά θα μου πείτε, οι άλλοι δύο δήμοι δεν είχαν τεχνικό προσωπικό πριν τη συνένωση; Είχαν και έχουν, αλλά κυρίως «προϊσταμένους» και «επόπτες», γιατί οι προηγούμενες αιρετές διοικήσεις τους βολεύονταν μιά χαρά με τις προσλήψεις συμβασιούχων, να τους βγάζουν το λάδι γιά οχτώ μήνες και να τους έχουν ομήρους ψηφοθηρίας. Κι έτσι ένας σύμβουλος, με ύφος πολλά βαρύ κι ασήκωτο, ανακοίνωσε ότι όλα τα τεχνικά συνεργεία θα εγκατασταθούνε στο χωριό του, ίσως επειδή είναι μεγάλο και τρανό χωριό.

Ειλικρινά δεν αντιλαμβάνομαι βάσει ποιάς λογικής η υποτιθέμενη αποκέντρωση που ευαγγελίζεται ο «Καλλικράτης» θα πρέπει στην πράξη να εφαρμόζεται ως υπερσυγκεντρωτισμός του κερατά. Εύλογη είναι, δεν αντιλέγω, η συγκέντρωση των διοικητικών υπηρεσιών, όπως η Πολεοδομία και η Οικονομική Υπηρεσία, σε ένα κτίριο και σ’ αυτή όμως την περίπτωση το θεωρώ αδιανόητο να σπαταλά το μισό πρωϊνό του ο δημότης, προκειμένου να μετακινηθεί στην έδρα του «καλλικρατικού» Λεβιάθαν, για ένα απλό πιστοποιητικό, ενώ είναι πανεύκολο ο περιφερειακός ηλεκτρονικός υπολογιστής να συνδεθεί με τον κεντρικό του αρχείου.

Επομένως το να στερηθεί η κάθε δημοτική ενότητα την επιτόπια ύπαρξη των συνεργείων της -καθαριότητας, πρασίνου και τεχνικού- άλλες μη ομολογούμενες σκοπιμότητες φαίνεται ότι εξυπηρετεί. Δεν φτιάχνεις κάτι σωστό με το να γκρεμίζεις κάποιο άλλο, που επί σειρά ετών λειτουργούσε αποδοτικά. Αλληλοκάλυψη και συνεργασία μπορεί να υπάρξει και χωρίς λεηλασία κι ερήμωση. Εκτός αν πρυτανεύσει η λογική των «σώγαμπρων» -έθιμο του χωριού Κοντοβάζαινα στην Ηλεία- αλλά ποιών σώγαμπρων; Εκείνων που δεν αρκούνται ότι πήραν γυναίκα και βρήκαν στέγη και περιουσία, αλλά θέλουν και να πετάξουν τους νοικοκύρηδες έξω απ’ το σπίτι τους. Βέβαια, το ζήτημα δεν είναι μόνο αυτοί οι «καλλικράτειοι» αιρετοί που επιδίδονται σε πλιάτσικο αλλότριων επιτευγμάτων, αλλά το πως εκείνοι που συμμετείχαν επί σειρά ετών στα επιτευχθέντα, τούς επιτρέπουν ν’ αλωνίζουν ασύδοτοι και να συμπεριφέρονται ως εισβολείς και κατακτητές.

Καλά το λέει ο λαός μας, πως «όταν λείπει ο γάτος, χορεύουν τα ποντίκια», γιατί παρέλειψα να σας πω ότι στο υπό παρουσίαση σενάριο απουσιάζει ο γάτος.